Η αειφόρος ανάπτυξη της χώρας μας απαιτεί επενδύσεις που προστατεύουν το περιβάλλον, επιλύουν περιβαλλοντικά προβλήματα και παράλληλα συνεισφέρουν στην οικονομία της Ελλάδας με τη διαχείριση των αποβλήτων.
Η ΚΥΑ 36259/1757/E103/2010 αποτελεί αναγνώριση του προβλήματος που υπάρχει στα απόβλητα εκσκαφών, κατασκευών και κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ) στην Ελλάδα και δημιουργεί το νομοθετικό πλαίσιο της λειτουργίας συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης αυτών των αποβλήτων.
Με σύμμαχο την νομοθεσία αλλά κυρίως με τη συνεχή ενημέρωση και ευαισθητοποίηση μέσω ημερίδων όλων των εμπλεκόμενων υπηρεσιών (όπως είναι πολεοδομίες & ΟΤΑ), των μηχανικών και των παραγωγών, τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα προόδου στην ορθή διαχείριση των ΑΕΚΚ. Η πρόληψη, η ανακύκλωση, η ανάκτηση υλικών, καθώς και η συστηματική ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού, δημιουργούν τις βάσεις για την κυκλική οικονομία στον τομέα των ΑΕΚΚ και την παραγωγή δευτερογενών δομικών υλικών.
Το Σύστημα Ανακύκλωσης Κεντρικής Ελλάδας (Σ.ΑΝ.Κ.Ε. ΜΕΠΕ) αποτελεί το πρώτο αδειοδοτημένο σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης ΑΕΚΚ, έχοντας λάβει άδεια λειτουργίας από τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.) από το 2011. Κύριο μέλημα και βασικός πυλώνας της εταιρείας είναι η ορθή διαχείριση των αποβλήτων, η προστασία του περιβάλλοντος και η καταπολέμηση της ανεξέλεγκτης διάθεσης ΑΕΚΚ σε ρέματα και παράνομες χωματερές.
Κυκλική Οικονομία
Η κυκλική οικονομία είναι ένα μοντέλο παραγωγής και κατανάλωσης το οποίο περιλαμβάνει ανταλλαγή, εκμίσθωση, επαναχρησιμοποίηση, επισκευή, ανακαίνιση και ανακύκλωση των υπαρχόντων υλικών και προϊόντων όσο το δυνατόν περισσότερο, προκειμένου να παραταθεί ο κύκλος ζωής τους. Στόχος της κυκλικής οικονομίας είναι η κατάργηση του γραμμικού μοντέλου «εξόρυξη χρήση απόρριψη». Από την κυκλική οικονομία επιδιώκεται η δημιουργία «κύκλων» μέσα στους οποίους οι πρώτες ύλες και τα προϊόντα χάνουν όσο το δυνατόν λιγότερη από την αξία τους.
Στην πράξη, η κυκλική οικονομία υποδηλώνει τη μείωση των αποβλήτων στο ελάχιστο δυνατό επίπεδο. Όταν ένα προϊόν φτάνει στο τέλος της ζωής του, τα υλικά κατασκευής του διατηρούνται μέσα στην οικονομία προκειμένου να χρησιμοποιηθούν ξανά και ξανά, δημιουργώντας σε αυτό προστιθέμενη αξία.
Πηγή γραφήματος: Σ.ΑΝ.Κ.Ε.Δευτερογενείς Πρώτες Ύλες
Τα ΑΕΚΚ αποτελούν την μεγαλύτερη ροή αποβλήτων ανά όγκο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αντιπροσωπεύοντας το 25 – 30% του συνόλου των παραγόμενων αποβλήτων. Στην Ελλάδα η ανακύκλωσή τους κυμαίνεται σε χαμηλά ποσοστά, αν και είναι ανακυκλώσιμα στο μεγαλύτερο μέρος τους.
Τα απόβλητα από εκσκαφές, κατασκευές και κατεδαφίσεις (ΑΕΚΚ) αποτελούνται από διάφορα υλικά, όπως είναι σκυρόδεμα, οπλισμένο σκυρόδεμα, άσφαλτος, τούβλα, κεραμικά, πέτρες, χώμα, ξύλο, γυαλί, μέταλλα, πλαστικά, γύψος. Συχνά εμπεριέχουν μικρές ποσότητες από επικίνδυνα απόβλητα, όπως διαλυτικά και αμίαντο. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να πραγματοποιείται διαλογή στην πηγή. Διαλογή στην πηγή είναι ο διαχωρισμός των αποβλήτων (ανάλογα με την κατάταξή τους στον Ευρωπαϊκό Κατάλογο Αποβλήτων) στο χώρο όπου παράγονται, ώστε να οδηγούνται στο κατάλληλο σύστημα διαχείρισης.
Η ορθή διαχείριση των ΑΕΚΚ και των ανακυκλωμένων υλικών μπορεί να αποφέρει σημαντικά οφέλη από πλευράς βιωσιμότητας και ποιότητας ζωής, και είναι ιδιαιτέρως επωφελής για τον κλάδο των κατασκευών και της ανακύκλωσης, καθώς δίνει ώθηση στη ζήτηση ανακυκλωμένων υλικών, αντικαθιστώντας πρωτογενή αδρανή υλικά λατομείου.
Πηγή πίνακα: Σ.ΑΝ.Κ.Ε.Αποκατάσταση λατομείων
Βάσει των διατάξεων του άρθρου 40 του ν.4030/2011, τα συλλογικά συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης ΑΕΚΚ είναι τα μόνα υπεύθυνα για την αποκατάσταση και ανάπλαση ανενεργών λατομείων. Η αποκατάσταση των ανενεργών λατομείων που ανήκουν στο Δημόσιο γίνεται υποχρεωτικά με σύμπραξη των εγκεκριμένων συστημάτων εναλλακτικής Διαχείρισης ΑΕΚΚ, κατόπιν ανάθεσης από την αρμόδια αποκεντρωμένη διοίκηση. Μέσω αυτής της διαδικασίας, επιδιώκεται η επαναφορά του οικοσυστήματος στην αρχική του μορφή, καθώς και ο εμπλουτισμός του φυσικού κάλλους της χώρας.
Μέχρι στιγμής στην Αττική η μόνη αποκατάσταση ανενεργού δημόσιου λατομείου είναι το πρώην «Λατομείο Κυριακού». Η Σ.ΑΝ.Κ.Ε. έχει εκκινήσει τις διαδικασίες σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία (μόνη της αλλά και σε συνεργασία με άλλα συλλογικά συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης) για την υποστήριξη της αποκατάστασης και άλλων λατομείων στην Αττική και στην υπόλοιπη Ελλάδα.
Μετά από μεγάλη προσπάθεια με δράσεις ενημέρωσης και ευ-αισθητοποίησης των πολιτών, η Σ.ΑΝ.Κ.Ε. σήμερα έχει καταφέρει να καλύπτει το 80% του πληθυσμού και το 70% της γεωγραφικής έκτασης της χώρας, διαθέτοντας πάνω από 130 συνεργαζόμενες μονάδες επεξεργασίας και περισσότερους από 1.500 συλλέκτες μεταφορείς, με πολύ μεγάλο κύκλο εργασιών. Επίσης, από την ίδρυσή της έχει διαχειριστεί πάνω από 15.000.000 τόνους αποβλήτων.
Άρθρο του Πέτρου Σταματούκου | Διπλωματούχος Αρχιτέκτων Μηχανικός και Διαχειριστής της Σ.ΑΝ.Κ.Ε.
