Στην τελική ευθεία μπαίνει ο αναδρομικός λογαριασμός για τις μεγάλες Κατανεμόμενες Μονάδες Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης (ΣΗΘΥΑ), μετά τη δημοσίευση της νέας απόφασης του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ). Το υπουργείο καθορίζει πλέον με απόλυτη ακρίβεια τη διαδικασία της συμπληρωματικής εκκαθάρισης με πιστώσεις ή και χρεώσεις, βάζοντας τέλος σε μια χρονίζουσα εκκρεμότητα της αγοράς.

Η απόφαση ενεργοποιεί έναν εκτεταμένο μηχανισμό συμψηφισμού, αναθέτοντας στον ΔΑΠΕΕΠ την εκκαθάριση των πραγματικών εσόδων που πέτυχαν οι μονάδες στις χρηματιστηριακές αγορές σε σύγκριση με τις θεσμοθετημένες Τιμές Αναφοράς. Το νέο πλαίσιο αγγίζει απευθείας τη ρευστότητα των βιομηχανικών και ενεργειακών ομίλων, καθώς ανοίγει τον δρόμο για την έκδοση των τελικών διορθωτικών σημειωμάτων.

Ποιες μονάδες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής

Η απόφαση του Υπουργείου δεν αφορά το σύνολο των σταθμών συμπαραγωγής, αλλά εστιάζει σε μια συγκεκριμένη κατηγορία μεγάλων παραγωγών. Για να υπαχθεί μια εγκατάσταση στον μηχανισμό της συμπληρωματικής εκκαθάρισης, πρέπει να πληροί αθροιστικά τα εξής κριτήρια:

1. Εγκατεστημένη Ισχύς: Να διαθέτει εγκατεστημένη ισχύ άνω των 35 MW.

2. Συμβατικό Καθεστώς: Να διατηρούσε ενεργοποιημένες συμπληρωματικές συμβάσεις συναλλαγών πριν από την 1η Νοεμβρίου 2020.

3. Αδειοδοτική Πληρότητα: Να διαθέτει σε ισχύ το σύνολο των προβλεπόμενων αδειών και εγκρίσεων λειτουργίας.

Η ημερομηνία-ορόσημο της 01.11.2020 σηματοδότησε την έναρξη των νέων χρηματιστηριακών αγορών. Έκτοτε, παρέμενε εκκρεμής ο ακριβής μαθηματικός και επιχειρησιακός τρόπος συνδυασμού των εσόδων που επιτυγχάνουν οι μονάδες αυτές στις αγορές με τις εγγυημένες αποζημιώσεις που προβλέπονται από τις συμβάσεις τους (Τιμές Αναφοράς).

Ο αρχιτεκτονικός μηχανισμός του συμψηφισμού

Ο πυρήνας της διαδικασίας συνίσταται στον συμψηφισμό των πραγματικών εσόδων που εισέπραξαν οι παραγωγοί από την αλυσίδα των αγορών, προκειμένου η τελική αποζημίωση για την παραγόμενη ενέργεια να ευθυγραμμιστεί με τη θεσμοθετημένη Τιμή Αναφοράς.

Για την επίτευξη του αποτελέσματος (έκδοση διορθωτικών πιστώσεων ή χρεώσεων), ο ΔΑΠΕΕΠ διασταυρώνει δεδομένα από τρεις διακριτές πηγές:

1. Αγορά Επόμενης Ημέρας & Ενδοημερήσια Αγορά (ΕΧΕ): Άντληση των στοιχείων για τα έσοδα και τις πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο των ημερήσιων χρηματιστηριακών συναλλαγών του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας.

2. Αγορά Εξισορρόπησης (ΑΔΜΗΕ): Υπολογισμός των χρεωπιστώσεων που προέκυψαν από την παροχή επικουρικών υπηρεσιών ή την εκκαθάριση αποκλίσεων παραγωγής.

3. Πραγματικά Λειτουργικά Δεδομένα: Καταγραφή της πραγματικής κατανάλωσης καυσίμου, της παραχθείσας ηλεκτρικής ενέργειας και της διοχετευθείσας ωφέλιμης θερμότητας. Τα στοιχεία αυτά αποστέλλονται πλέον αυτοματοποιημένα στο Πληροφοριακό Σύστημα ΣΗΘΥΑ μέσω τοπικού επεξεργαστή εγκατεστημένου στη μονάδα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τυχόν οικονομικές επιβαρύνσεις ή χρεώσεις που προκλήθηκαν από μη συμμόρφωση του παραγωγού με τους κανόνες αγοράς (π.χ. αδυναμία εκτέλεσης εντολών κατανομής) δεν λαμβάνονται υπόψη υπέρ του παραγωγού κατά τον υπολογισμό της συμπληρωματικής πίστωσης.

Η ειδική ρύθμιση για την περίοδο της Ενεργειακής Κρίσης (2022–2023)

Ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται για το διάστημα από τον Ιούλιο του 2022 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023, κατά το οποίο βρισκόταν σε ισχύ ο Προσωρινός Μηχανισμός Επιστροφής Μέρους Εσόδων Αγοράς Επόμενης Ημέρας (το γνωστό «πλαφόν» στη χονδρεμπορική).

Για τη συγκεκριμένη διετία της έντονης διακύμανσης των τιμών, οι πιστώσεις ή χρεώσεις από τις χρηματιστηριακές αγορές δεν υπολογίζονται με βάση τις ελεύθερες τιμές της αγοράς, αλλά βάσει των ρυθμιζόμενων τιμών εσόδων παραγωγών για την τεχνολογία των Μονάδων Φυσικού Αερίου Συνδυασμένου Κύκλου (ΕΣΚΘ), όπως αυτές είχαν αναρτηθεί από τη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ). Με τον τρόπο αυτό αποτρέπονται στρεβλώσεις που θα προέκυπταν από τις ακραίες διακυμάνσεις του κόστους καυσίμου και τις έκτακτες εισφορές της περιόδου εκείνης.

Χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των υπολογισμών

Η απόφαση θέτει αυστηρά χρονοδιαγράμματα για την εκτέλεση της αναδρομικής εκκαθάρισης:

1. Εντός 2 μηνών από τη δημοσίευση της απόφασης, το ΕΧΕ και ο ΑΔΜΗΕ υποχρεούνται να διαβιβάσουν στον ΔΑΠΕΕΠ το σύνολο των ιστορικών δεδομένων λειτουργίας και συναλλαγών της περιόδου 2020–2026.

2. Εντός 1 μηνός από τη λήψη των στοιχείων, ο ΔΑΠΕΕΠ πρέπει να ολοκληρώσει τους υπολογισμούς και να εκδώσει τα αναλυτικά Ενημερωτικά Σημειώματα Εκκαθάρισης ανά μήνα αναφοράς για κάθε δικαιούχο μονάδα.

Επιπτώσεις στη Ρευστότητα και την Αγορά

Η εφαρμογή του μηχανισμού για μια χρονική περίοδο που εκτείνεται σε βάθος ετών αναμένεται να επηρεάσει άμεσα τα ταμειακά διαθέσιμα των εμπλεκόμενων βιομηχανικών και ενεργειακών ομίλων:

1. Χρεωστικά Υπόλοιπα: Στις περιπτώσεις που οι χρηματιστηριακές τιμές κατά την περίοδο της κρίσης απέδωσαν έσοδα υψηλότερα από τις Τιμές Αναφοράς, οι παραγωγοί θα κληθούν να επιστρέψουν τη διαφορά (clawback).

2. Πιστωτικά Υπόλοιπα: Στον αντίποδα, εάν τα έσοδα των μονάδων υπολείπονταν του εγκεκριμένου κόστους και της Τιμής Αναφοράς, ο ΔΑΠΕΕΠ θα καταβάλει συμπληρωματική αποζημίωση.

Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, η απόφαση του ΥΠΕΝ κλείνει οριστικά μια χρονίζουσα ρυθμιστική εκκρεμότητα. Ευθυγραμμίζει τις μεγάλες μονάδες ΣΗΘΥΑ με το ευρωπαϊκό πλαίσιο του Target Model, διασφαλίζει τη διαφάνεια στους λογαριασμούς του ΕΛΑΠΕ και παρέχει ένα καθαρό τοπίο για τη λειτουργία της υψηλής αποδοτικότητας συμπαραγωγής στην Ελλάδα.

---

Δείτε το αναλυτικό κείμενο του ΦΕΚ, εδώ.