Αρχαιολογικά κατάλοιπα ανθρώπινης παρουσίας στη Δυτική Μακεδονία, από τους νεολιθικούς χρόνους έως τη μεταβυζαντινή περίοδο, έχει φέρει στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη στο πλαίσιο των κατασκευαστικών εργασιών του Διαδριατικού Αγωγού Φυσικού Αερίου (ΤΑΡ AG).
Αυτό μαρτυρούν τα ευρήματα των αρχαιολόγων που απασχολεί το έργο στην περιοχή, οι οποίοι εργάζονται υπό την επίβλεψη των Εφορειών Αρχαιοτήτων Κοζάνης, Φλώρινας και Καστοριάς, αλλά και του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού.
Π.Ε. Κοζάνης: νέα αρχαιολογικά δεδομένα
«Η σωστική αρχαιολογική έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε 14 συνολικά θέσεις κοινοτήτων στην Π.Ε. Κοζάνης, έφερε στο φως νέα αρχαιολογικά δεδομένα για την ιστορία της περιοχής που συμπληρώνουν τον τοπογραφικό και πολιτισμικό χάρτη της», αναφέρουν η Προϊσταμένη της τοπικής Εφορείας Αρχαιοτήτων (ΕΦΑ) και υπεύθυνη αρχαιολόγος του έργου, Αρετή Χονδρογιάννη-Μετόκη, και η αρχαιολόγος Βίκη Λαϊνά που είχε την καθημερινή επιτόπια επίβλεψη των ανασκαφών.
Οι αρχαιότητες που ανασκάφηκαν ανάγονται σε διάφορες χρονικές περιόδους και καταδεικνύουν τη διαχρονική κατοίκηση στην περιοχή από τους νεολιθικούς χρόνους και εξής. Κατά τις εργασίες που εκτέλεσε ομάδα 74 συνολικά ατόμων (εκ των οποίων 11 αρχαιολόγοι, 4 σχεδιαστές και 1 συντηρητής), εντοπίστηκαν συνολικά 67 σημεία με αρχαιολογικό υλικό, τα οποία ανήκουν σε οικισμούς ή μεμονωμένες εγκαταστάσεις.



Τα σημαντικότερα ευρήματα εντοπίστηκαν στις κοινότητες:
-
Πύργων: οικιστικά κατάλοιπα της πρώιμης εποχής του σιδήρου (10ος-8ος αι. π.Χ.), αποθηκευτική κατασκευή και νόμισμα ρωμαϊκής περιόδου, τμήμα νεκροταφείου πρώιμων βυζαντινών χρόνων, αλλά και ταφικά κατάλοιπα νεότερου τάφου που περιείχε σέρβικο ασημένιο νόμισμα του 19ου αιώνα.
-
Περδίκκα: νεκροταφείο της πρώιμης εποχής του χαλκού (2.500-2.000 π.Χ.) –σημαντικό εύρημα ως ένα από τα πρωιμότερα που έχουν ανασκαφεί στον ελλαδικό χώρο– οικιστικά κατάλοιπα ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων, και κλίβανοι.
-
Πτολεμαΐδας: τρεις οικισμοί, οι δύο της πρώιμης εποχής του σιδήρου και ο τρίτος των ελληνιστικών – ρωμαϊκών χρόνων.
Π.Ε. Φλώρινας: σωστικές ανασκαφές στον Αντίγονο και τον Φιλώτα
Κατά την προϊσταμένη της ΕΦΑ, Χριστίνα Ζιώτα, στην Περιφερειακή Ενότητα Φλώρινας η αρχαιολογική έρευνα εστίασε ουσιαστικά σε δύο περιοχές, τις κοινότητες Αντιγόνου και Φιλώτα, όπου πραγματοποιήθηκαν δοκιμαστικές τομές και ορίστηκαν δύο θέσεις για σωστική ανασκαφή.



Στην πρώτη θέση, κοντά στον Αντίγονο, ανασκάφηκαν ευρήματα νεότερης νεολιθικής περιόδου (6ης-5ης χιλιετίας π.Χ.) και εποχής του χαλκού (3ης-2ης χιλιετίας π.Χ.):
-
οικιστικά στρώματα με κομμάτια πηλού, οπές για τη στερέωση ξύλινων πασσάλων, κατάλοιπα κατασκευών με λιθόστρωτα δάπεδα και πλήθος πήλινων αγγείων, σκευών, εργαλείων, μυλόλιθων κλπ.
-
λακκοειδείς ταφές πρώιμης εποχής σιδήρου, κτερισμένες με πήλινα αγγεία.
-
λακκοειδείς ταφές βυζαντινών χρόνων, σε μία από τις οποίες η νεκρή έφερε πέντε χάλκινα δακτυλίδια.
Στη δεύτερη θέση στα νότια-νοτιοανατολικά του Φιλώτα εντοπίστηκαν οικοδομικά κατάλοιπα και τάφοι που χρονολογούνται από την ελληνιστική ως τη μεσοβυζαντινή περίοδο (2ος αι. π.Χ.-12ος αι. μ.Χ.), καθώς και κινητά ευρήματα, όπως πήλινα αγγεία, μεταλλικά εργαλεία και όπλα, καρφιά, κοσμήματα, χάλκινα νομίσματα, κατάλοιπα μεταλλουργικής δραστηριότητας και πήλινα εργαλεία υφαντικής.
Τέλος, σε ορεινές θέσεις των κοινοτήτων Βαρικού και Μανιακίου αποκαλύφθηκαν λιθόκτιστες κατασκευές αμυντικού χαρακτήρα, πιθανότατα ρωμαϊκών χρόνων.

