Η κλιματική κρίση δεν αποτελεί μόνο θέμα περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος: Επηρεάζει άμεσα τις επιλογές μας στον τρόπο που σχεδιάζουμε, κατασκευάζουμε και χρησιμοποιούμε τα κτήρια. Ο κατασκευαστικός τομέας αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς CO₂, κατανάλωσης πρώτων υλών και δημιουργίας αποβλήτων στην Ευρώπη αλλά και παγκοσμίως.

Η κυκλική οικονομία επαναπροσδιορίζει τον κατασκευαστικό κλάδο, μετατρέποντας τα απόβλητα σε πόρους. Είναι ένα νέο μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης, που δεν αφορά μόνο την οικονομία. Αφορά και την παραγωγή και κατανάλωση υλικών, στα οποία συμπεριλαμβάνονται και τα οικοδομικά, ενώ προσπαθεί απαντήσει σε μια σειρά πιεστικών ζητημάτων όπως η κλιματική κρίση, η αλόγιστη χρήση των πλουτοπαραγωγικών πηγών και η καταστροφή των οικοσυστημάτων.

Παράλληλα, δημιουργεί και νέες προκλήσεις για τον κατασκευαστικό κόσμο. Αλλαγή του τρόπου παραγωγής και κατανάλωσης οικοδομικών υλικών, βιομηχανική συμβίωση, ενίσχυση της έρευνας και ανάπτυξη νέων διεργασιών, τεχνολογιών και προϊόντων (ή αξιοποίηση παραδοσιακών, σε νέα βάση). Έτσι, δεν είναι περίεργο που ο κλάδος των οικοδομικών υλικών χαρακτηρίζεται από ολοένα και περισσότερη καινοτομία, ενώ διέπεται από τις αρχές της κυκλικής οικονομίας και της βιώσιμης ανάπτυξης.

Για τη  Γ.Κ. ΡΙΖΑΚΟΣ ΑΒΕΤΕ, η βιωσιμότητα και η κυκλική οικονομία στα δομικά υλικά δεν είναι αντικείμενο θεωρητικών συζητήσεων, αλλά ειλημμένη στρατηγική απόφαση, όπως αποκαλύπτει η κα. Ελίνα Ριζάκου, Αρχιτέκτων Μηχανικός και Αντιπρόεδρος της εταιρείας, στην συνέντευξη που ακολουθεί.

Πώς βλέπετε το μέλλον του κατασκευαστικού κλάδου στην Ελλάδα, και ποιοι τομείς παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες ευκαιρίες ανάπτυξης;

Ο κατασκευαστικός κλάδος στην Ελλάδα ήδη γνωρίζει μεγάλη άνθιση η οποία πιστεύουμε ότι θα συνεχίσει για τα επόμενα 10 χρόνια, αλλά σαφώς η κατασκευή έχει γίνει πολύ πιο απαιτητική και πιο ποιοτική σε σχέση με το παρελθόν. Η αγορά δεν θα στηριχθεί μόνο στην παραδοσιακή οικοδομή, αλλά σε επενδύσεις που συνδυάζουν υποδομές, ενέργεια, βιωσιμότητα, τεχνολογία και αναβάθμιση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος.

Οι σημαντικότερες ευκαιρίες, κατά την άποψή μας, είναι:

1. Υποδομές και μεταφορές: οδικά και σιδηροδρομικά έργα, λιμάνια, logistics και ενεργειακές διασυνδέσεις.

2. Ενεργειακή αναβάθμιση και πράσινες κατασκευές: θερμομόνωση, ενεργειακά συστήματα, φωτοβολταϊκά και έξυπνα κτίρια, νέες κατασκευές, αναβαθμίσεις και αξιοποίηση του παλαιού κτιριακού αποθέματος, λόγω της αυξημένης ανάγκης για ποιοτική και προσιτή κατοικία

3. ΑΠΕ και ενεργειακά δίκτυα: αποθήκευση ενέργειας, ανάπτυξη φωτοβολταϊκών και αιολικών έργων, και εκσυγχρονισμός δικτύων.

4. Τουριστικές και μικτές αναπτύξεις: ξενοδοχεία, τουριστικές κατοικίες και αναβαθμίσεις υφιστάμενων μονάδων, με έμφαση στην ποιότητα και την ενεργειακή απόδοση.

5. Ψηφιοποίηση: BIM, ψηφιακή διαχείριση έργων, αυτοματοποίηση και τεχνολογίες που περιορίζουν κόστος και καθυστερήσεις.

6. Ανθεκτικές υποδομές: αντιπλημμυρικά και αντιπυρικά έργα, υποδομές ύδρευσης και δράσεις προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.

Συνεπώς, ο κατασκευαστικός κλάδος στην Ελλάδα έχει μπροστά του μια πολυετή περίοδο ευκαιριών, με αιχμή τις υποδομές, την πράσινη μετάβαση, την ενεργειακή αναβάθμιση, την κατοικία και τις τουριστικές επενδύσεις.

Πώς διαμορφώνεται η στρατηγική της Γ.Κ. Ριζάκος ΑΒΕΤΕ όσον αφορά τη βιωσιμότητα και την καινοτομία;

Η στρατηγική της Γ.Κ. ΡΙΖΑΚΟΣ ΑΒΕΤΕ ήταν ανέκαθεν προσανατολισμένη στη βιωσιμότητα και την καινοτομία, αντιμετωπίζοντάς τες ως βασικούς μοχλούς ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας.

Πιο αναλυτικά:

1. Πράσινα και χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος προϊόντα: Η εταιρεία έχει αναπτύξει τη σειρά Low Carbon θερμομονωτικών υλικών, με χρήση έως και 50% A’ ύλης φυτικής προέλευσης. Τα προϊόντα αυτά μπορούν να μειώσουν έως και 90% τις εκπομπές CO₂ στον κύκλο ζωής τους σε σχέση με τα συμβατικά, χωρίς υποβάθμιση των θερμομονωτικών και μηχανικών ιδιοτήτων. 

2. Καινοτομία με επίκεντρο την ενεργειακή αποδοτικότητα: Η ΡΙΖΑΚΟΣ επενδύει πλέον στην ανάπτυξη θερμο ΗΧΟμονωτικών λύσεων που συμβάλλουν στην θερμική αλλά και ακουστική άνεση των κτιρίων. Η κατεύθυνση αυτή δίνει ένα επιπλέον ανταγωνιστικό πλεονέκτημα καθώς οι απαιτήσεις του καταναλωτή ενεργειακά, ποιοτικά και άνετα κτίρια όλο και αυξάνονται. 

3. Πιστοποίηση και περιβαλλοντική τεκμηρίωση: Η εταιρεία δίνει έμφαση στη συνεχή βελτίωση των προϊόντων και στην πιστοποίησή τους από ανεξάρτητους φορείς. Ενδεικτικά, έχουν δημοσιοποιηθεί EPDs (Environmental Product Declarations) για προϊόντα της, ενισχύοντας τη διαφάνεια σχετικά με τις περιβαλλοντικές τους επιδόσεις. 

4. Σύνδεση με τις εξελίξεις του κατασκευαστικού κλάδου: Η συμμετοχή της σε κλαδικές διοργανώσεις και συνέδρια για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την τεχνολογική καινοτομία δείχνει ότι επιδιώκει συνεργασίες, ανταλλαγή τεχνογνωσίας και ενεργό συμμετοχή στη διαμόρφωση των νέων πρακτικών δόμησης. 

Συμπερασματικά, η στρατηγική της Γ.Κ. ΡΙΖΑΚΟΣ ΑΒΕΤΕ μπορεί να χαρακτηριστεί ως «πράσινη καινοτομία»: η εταιρεία αξιοποιεί την καινοτομία για να δημιουργεί προϊόντα με μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, ενώ παράλληλα η βιωσιμότητα λειτουργεί ως παράγοντας διαφοροποίησης και ανάπτυξης. Η κατεύθυνση αυτή ενισχύει τη θέση μας στην αγορά της θερμο-ηχομόνωσης, δόμησης και διακόσμησης, ιδιαίτερα ενόψει της αυξανόμενης ζήτησης για ενεργειακά αποδοτικά και πιο βιώσιμα κτίρια. 

Πώς απαντά η εταιρεία στην ανάγκη για πιστοποιημένα προϊόντα;

Η Γ.Κ. ΡΙΖΑΚΟΣ ΑΒΕΤΕ είχε πάντα ως αιχμή του δόρατος την ποιότητα επενδύοντας συστηματικά στη διασφάλιση ποιότητας και στην πιστοποίηση τόσο της παραγωγικής διαδικασίας όσο και των ίδιων των προϊόντων.

Συγκεκριμένα:

1. Διαθέτει πιστοποιήσεις ISO 9001:2015για τη διαχείριση ποιότητας, ISO 14001:2015 για την περιβαλλοντική διαχείριση και ISO 45001:2018 για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία. 

2. Όλα μας τα προϊόντα EPS φέρουν σήμανση CE, με πιστοποίηση/έλεγχο από τον γερμανικό φορέα GSH/RAL, παρέχοντας τεκμηρίωση της συμμόρφωσής τους με τις απαιτούμενες προδιαγραφές. 

3. Για τα περισσότερα προϊόντα έχουμε δημοσιευμένες EPDs (Environmental Product Declarations), ώστε να τεκμηριώνεται η περιβαλλοντική τους επίδοση. 

4. Έχουμε πιστοποιηθεί επίσης με το REDcert²για τη σειρά προϊόντων Low Carbon που προέρχονται από ανανεώσιμες πρώτες ύλες, ενισχύοντας την πιστοποιημένη βιωσιμότητα των λύσεών μας. 

5. Έχουμε αξιολογηθεί και από το σύστημα EcoVadis και έχουμε λάβει βαθμίδα silver που μας κατατάσσει στο τοπ 12% του κλάδου σε θέματα βιωσιμότητας

Όπως αντιλαμβάνεστε λοιπόν, η εταιρεία δίνει πολύ μεγάλη σημασία στην ποιότητα και ουσιαστικά αλλά και τυπικά. Ο καταναλωτής πρέπει να είναι σίγουρος για τα υλικά που αγοράζει και τα χρήματα που ξοδεύει και οι πιστοποιήσεις από διεθνώς αναγνωρισμένους φορείς είναι η πιο σίγουρη δικλίδα ασφαλείας.

Με ποιες πρωτοβουλίες η εταιρεία συγκρατεί τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο των προϊόντων της κατά την παραγωγή τους;

Η Γ.Κ. ΡΙΖΑΚΟΣ ΑΒΕΤΕ περιορίζει τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο των προϊόντων της κατά την παραγωγή τους κυρίως μέσω των εξής πρωτοβουλιών:

1. Εφαρμογή συστήματος περιβαλλοντικής διαχείρισης ISO 14001:2015, ώστε οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις της παραγωγικής διαδικασίας να παρακολουθούνται και να βελτιώνονται συστηματικά. 

2. Ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση του EPS. Η εταιρεία αξιοποιεί μηχανικά τα υπολείμματα παραγωγής, τα οποία μπορούν να επανεισαχθούν ως πρώτη ύλη ή να χρησιμοποιηθούν για άλλες εφαρμογές. Το EPS χαρακτηρίζεται επίσης ως 100% ανακυκλώσιμο. Πέραν όμως των εσωτερικών υπολειμμάτων συλλέγει εθελοντικά χρησιμοποιημένο EPS από την αγορά και του δίνει νέα ζωή.

3. Χρήση ανανεώσιμων πρώτων υλών για συγκεκριμένα προϊόντα, τα οποία διαθέτουν πιστοποίηση REDcert², μειώνοντας έτσι το περιβαλλοντικό αποτύπωμα που συνδέεται με τις συμβατικές πρώτες ύλες. 

4. Αξιολόγηση του κύκλου ζωής των προϊόντων (LCA). Για τα περισσότερα προϊόντα της ΡΙΖΑΚΟΣ συλλέγονται πραγματικά δεδομένα παραγωγής και διακίνησης και πραγματοποιείται μελέτη Life Cycle Assessment, με βάση την οποία εκδίδονται Περιβαλλοντικές Δηλώσεις Προϊόντος (EPDs) από ανεξάρτητους φορείς, σύμφωνα με διεθνή πρότυπα όπως ISO 14025, EN 15804+A2 και ISO 14040/14044. Έτσι ποσοτικοποιούνται και γίνονται διαφανείς οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των προϊόντων σε όλο τον κύκλο ζωής τους. 

5. Παραγωγή θερμομονωτικών προϊόντων υψηλής απόδοσης, τα οποία συμβάλλουν στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας των κτιρίων κατά τη χρήση τους. Η εταιρεία τοποθετεί την εξοικονόμηση ενέργειας και τη βελτίωση των χαρακτηριστικών των προϊόντων στον πυρήνα της προσέγγισής της στη βιωσιμότητα. 

6. Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και μείωση κατανάλωσης. Έχουν τοποθετηθεί και συνεχίζουν να τοποθετούνται φωτοβολταϊκά πάνελ στις στέγες των κτιρίων παραγωγής, συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, ανανέωση εξοπλισμού με νέο πιο σύγχρονο με χαμηλότερες καταναλώσεις.

Συνολικά, η εταιρεία αντιμετωπίζει τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο όχι μόνο στο στάδιο της παραγωγής, αλλά με μια κυκλική προσέγγιση, που περιλαμβάνει αποδοτικότερη χρήση πρώτων υλών, ανακύκλωση, χρήση ανανεώσιμων πρώτων υλών, μέτρηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των τελικών προϊόντων. 

Είναι η κυκλική οικονομία η απάντηση στην κλιματική κρίση και με ποιες κινήσεις εργάζεστε προς αυτή την κατεύθυνση;

Η κυκλική οικονομία δεν είναι από μόνη της η μοναδική απάντηση στην κλιματική κρίση, είναι όμως ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία για να αντιμετωπίσουμε τις αιτίες της. Η μετάβαση από το μοντέλο «παράγω–χρησιμοποιώ–απορρίπτω» σε ένα μοντέλο όπου τα υλικά παραμένουν στην οικονομία όσο το δυνατόν περισσότερο, επαναχρησιμοποιούνται, επισκευάζονται και ανακυκλώνονται, περιορίζει την κατανάλωση φυσικών πόρων, τα απόβλητα και, τελικά, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Στη Γ.Κ. ΡΙΖΑΚΟΣ ΑΒΕΤΕ, η κυκλικότητα είναι ιδιαίτερα σημαντική, γιατί το ίδιο το EPS μπορεί να αποτελέσει χαρακτηριστικό παράδειγμα υλικού που επιστρέφει στον παραγωγικό κύκλο. Έχουμε αναπτύξει δράσεις εθελοντικής συλλογής και ανακύκλωσης EPS μετά τη χρήση, σε συνεργασία με πελάτες και προμηθευτές, ενώ η ανακύκλωση αποτελεί πλέον έναν από τους βασικούς άξονες της δραστηριότητάς μας. 

Παράλληλα, επενδύουμε στη βελτίωση των ίδιων των προϊόντων και στην αποτύπωση του περιβαλλοντικού τους αποτυπώματος. Για σημαντικές κατηγορίες προϊόντων μας έχουμε αναπτύξει Περιβαλλοντικές Δηλώσεις Προϊόντος (EPDs), οι οποίες παρέχουν ανεξάρτητα επαληθευμένες πληροφορίες για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής τους. 

Ένας ακόμη σημαντικός άξονας είναι η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας στην παραγωγή και η σταδιακή μετάβαση σε πιο πράσινες μορφές ενέργειας. Παράλληλα, αξιοποιούμε πρώτες ύλες από ανανεώσιμες πηγές, όπου αυτό είναι τεχνικά και περιβαλλοντικά εφικτό, ενώ διαθέτουμε και πιστοποίηση REDcert² για σχετικά προϊόντα. 

Τέλος, θεωρούμε ότι η κυκλική οικονομία δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο μέσα στο εργοστάσιο. Χρειάζεται συνεργασία σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας: με τους προμηθευτές, τους πελάτες, τους μεταφορείς, τους συνεργάτες και τελικά τους ίδιους τους χρήστες των προϊόντων. Για εμάς, λοιπόν, το ζητούμενο είναι να σχεδιάζουμε προϊόντα με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, να αυξάνουμε την ανακύκλωση και να δημιουργούμε τις προϋποθέσεις ώστε το EPS να παραμένει πόρος και όχι απόβλητο.

Πώς θα γίνει η μετάβαση στα πράσινα κτίρια;

Η μετάβαση στα πράσινα κτίρια θα γίνει σταδιακά, με συνδυασμό τεχνολογίας, ανακαινίσεων και νέων κανονισμών.

Βασικά βήματα είναι:

1. Σωστός σχεδιασμός εξ αρχής με τον κατάλληλο προσανατολισμό, τη σωστή αναλογία ανοιγμάτων, σκίαση εκεί που χρειάζεται και εκμετάλλευση των ενεργειακών κερδών του κτιρίου.

2. Ενεργειακή αναβάθμιση των υφιστάμενων κτιρίων, με πιο αποδοτική θερμομόνωση χωρίς θερμογέφυρες, ενεργειακά κουφώματα και σωστά διαστασιολογημένα αποδοτικά συστήματα θέρμανσης και ψύξης.

3. Χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως φωτοβολταϊκά, ηλιακά συστήματα και γεωθερμία.

4. Έξυπνη διαχείριση ενέργειας και νερού, μέσω αισθητήρων και αυτοματισμών.

5. Χρήση βιώσιμων υλικών με μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

6. Κατασκευή νέων κτιρίων με υψηλά πρότυπα ενεργειακής απόδοσης, ώστε να καταναλώνουν όσο το δυνατόν λιγότερη ενέργεια.

7. Κίνητρα και χρηματοδοτήσεις από το κράτος και την ΕΕ, ώστε οι ιδιοκτήτες να μπορούν να πραγματοποιούν τις απαραίτητες επενδύσεις.

8. Έτσι, η μετάβαση δεν αφορά μόνο την κατασκευή νέων κτιρίων, αλλά κυρίως τη μετατροπή των ήδη υπαρχόντων σε πιο ενεργειακά αποδοτικά και φιλικά προς το περιβάλλον.

Ποιο είναι το επόμενο μεγάλο στοίχημα της Γ.Κ. Ριζάκος ΑΒΕΤΕ; Νέες επενδύσεις, νέα προϊόντα, περαιτέρω διεθνοποίηση ή ενίσχυση της παραγωγικής βάσης στην Ελλάδα; Πού θα εστιάσει η διοίκηση τα επόμενα δύο χρόνια;

Το επόμενο μεγάλο στοίχημα της Γ.Κ. ΡΙΖΑΚΟΣ ΑΒΕΤΕ είναι κυρίως η εμβάθυνση της παραγωγικής της βάσης σε συνδυασμό με νέα προϊόντα και μεγαλύτερη έμφαση στην καινοτομία και τη βιωσιμότητα. 

Η εικόνα για την επόμενη διετία είναι:

1. Αύξηση παραγωγικής δυναμικότητας και παραγωγικότητας.Η εταιρεία έχει ήδη επενδύσει σημαντικά σε εξοπλισμό: το 2024 πρόσθεσε δεύτερη γραμμή παραγωγής και δύο νέες πρέσες μπλοκ, τετραπλασιάζοντας τη σχετική δυναμικότητα σε σχέση με το 2020. 

2. Νέα προϊόντα με διεύρυνση εφαρμογών.Στην έναρξη του 2025 η διοίκηση παρουσίασε νέα προϊόντα τόσο για τον κλάδο των τροφίμων όσο και για τις κατασκευές κάνοντας είσοδο και στο χώρο της ηχομόνωσης, κάτι που δείχνει τη διαρκή προσπάθεια για βελτίωση, εξέλιξη και καινοτομία.  

3. Καινοτομία και βιώσιμα υλικά.Η στρατηγική της εταιρείας συνδέεται πλέον έντονα με ανακύκλωση, ενεργειακή αναβάθμιση, προϊόντα από ανανεώσιμες πρώτες ύλες και EPDs.

4. Ενίσχυση της ελληνικής παραγωγικής παρουσίας.Με δύο εργοστάσια, στη Λαμία και στις Αχαρνές, και δίκτυο διανομής σε όλη την Ελλάδα, η ΡΙΖΑΚΟΣ έχει ήδη χτίσει μια σημαντική εγχώρια παραγωγική υποδομή με περισσότερη δυναμικότητα, περισσότερες εφαρμογές του EPS, πιο προηγμένα/βιώσιμα προϊόντα και μεγαλύτερη παραγωγικότητα, με τη Λαμία να παραμένει βασικός βιομηχανικός πυρήνας.