Απώλειες που αγγίζουν τα 140 εκατομμύρια ευρώ από την αρχή του έτους μετρούν οι παραγωγοί Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) στην Ισπανία, καθώς αναγκάζονται να «κατεβάζουν τους διακόπτες» σε φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα επειδή το ηλεκτρικό δίκτυο δεν αντέχει να απορροφήσει την ενέργειά τους. Το πρόβλημα παραμένει οξύ μετά το μεγάλο μπλακ άουτ του Απριλίου του 2025 και αναμένεται να γίνει ακόμη πιο έντονο, καθώς περίπου 10 GW νέων φωτοβολταϊκών έργων πρόκειται να συνδεθούν στο ήδη κορεσμένο δίκτυο από το τέλος του 2026 έως και το 2028. Τα έργα αυτά αποτελούν μέρος ενός τεράστιου κύματος 16 GW για την τριετία 2026-2028, με ένα μεγάλο κομμάτι τους να έχει ήδη μπει στην πρίζα τους πρώτους οκτώ μήνες του 2026.
Τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από τη νέα μελέτη της διεθνούς εταιρείας αναλύσεων Wood Mackenzie με τίτλο «Spain‘s Technical Curtailment Crunch: How the Next Wave of Solar Growth Will Impact Trends». Εξετάζοντας αναλυτικά κάθε σημείο του ισπανικού συστήματος μεταφοράς ρεύματος, η έρευνα δείχνει ότι η διαχείριση των τεχνικών περιορισμών δεν έχει επανέλθει στην κανονικότητα μετά το μπλακ άουτ του 2025. Σήμερα, το 4% της διαθέσιμης πράσινης ενέργειας σε εθνικό επίπεδο «κόβεται» χωρίς οι παραγωγοί να αποζημιώνονται, ενώ στη θέση της μπαίνουν μονάδες φυσικού αερίου για να κρατήσουν το σύστημα σε ισορροπία.
Ωστόσο, αυτό το 4% είναι μόνο ο μέσος όρος και κρύβει μια πολύ πιο σκληρή πραγματικότητα σε ορισμένες περιοχές. Συγκεκριμένα, σε τοπικά σημεία του δικτύου στην Εξτρεμαδούρα και τη Μούρθια, οι περικοπές ξεπερνούν ήδη το 25% της παραγωγής. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι οι ιδιοκτήτες αυτών των πάρκων χάνουν πάνω από το ένα τέταρτο των εσόδων που θα μπορούσαν να έχουν.
Όπως εξηγεί ο Agustín Huerga, αναλυτής της Wood Mackenzie, η προσθήκη των επόμενων 10 GW φωτοβολταϊκών σε ήδη «μποτιλιαρισμένες» γραμμές θα επιδεινώσει το πρόβλημα πριν βρεθεί λύση. Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι περισσότερα από 35 GW υφιστάμενων αιολικών και φωτοβολταϊκών πάρκων μπορούν, με μια απλή ρύθμιση και χωρίς κανένα επιπλέον κόστος, να βοηθούν στη σταθεροποίηση της τάσης του δικτύου. Το αν η κατάσταση θα σταθεροποιηθεί το 2027 ή θα χειροτερέψει εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από το πόσο γρήγορα θα γίνουν αυτές οι ρυθμίσεις.
Αν δεν αξιοποιηθεί καθόλου αυτή η δυνατότητα των 35 GW, οι περικοπές πράσινης ενέργειας προβλέπεται να αυξηθούν κατά 18% μέσα στην επόμενη διετία. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η χαμένη ενέργεια θα φτάσει τις 6,5 τεραβατώρες (TWh) έως το 2028 — ποσότητα πενταπλάσια σε σχέση με τις 1,3 TWh που χάνονταν το 2023 (ισοδύναμη με την ετήσια κατανάλωση εκατοντάδων χιλιάδων νοικοκυριών).
Η ρίζα του προβλήματος βρίσκεται στο ότι το ισπανικό δίκτυο δεν χτίστηκε για να αντέξει τόσο γρήγορη και μαζική ανάπτυξη φωτοβολταϊκών. Ενώ παλαιότερα η συμφόρηση οφειλόταν κυρίως στα αιολικά, πλέον προκαλείται από τον ήλιο. Μάλιστα, σχεδόν οι μισές περικοπές του 2026 δεν γίνονται επειδή «γέμισαν» τα καλώδια, αλλά για λόγους ασφαλείας και ευστάθειας του συστήματος (έλεγχος συχνότητας και τάσης). Τα παραδοσιακά εργοστάσια φυσικού αερίου και πυρηνικής ενέργειας προσφέρουν αυτή τη σταθερότητα αυτόματα λόγω της κατασκευής τους, ενώ τα σύγχρονα πάρκα ΑΠΕ χρειάζονται ειδικές ρυθμίσεις στον εξοπλισμό τους (τους μετατροπείς/inverters) για να κάνουν το ίδιο.
Σύμφωνα με την έκθεση, περίπου 7 GW φωτοβολταϊκών και 26 GW αιολικών πάρκων, επειδή κατασκευάστηκαν πριν από το 2020, χρειάζονται τεχνικές παρεμβάσεις στον εξοπλισμό τους για να μπορούν να ρυθμίζουν την τάση. Συνολικά, σχεδόν τα μισά έργα ΑΠΕ της χώρας δεν μπορούν να προσφέρουν αυτή την υπηρεσία χωρίς νέες επενδύσεις. Παρ’ όλα αυτά, πάνω από 35 GW μπορούν να το κάνουν δωρεάν, κερδίζοντας μάλιστα προτεραιότητα στη διοχέτευση του ρεύματός τους στο δίκτυο. Μέχρι τον Μάιο του 2026, ο διαχειριστής του δικτύου (REE) είχε πιστοποιήσει μόλις 4,2 GW, δείχνοντας ότι οι διαδικασίες προχωρούν πολύ πιο αργά από την κατασκευή νέων πάρκων.
Η πίεση γίνεται πλέον πιο έντονη γύρω από τη Μαδρίτη, το Τολέδο και το Κάσερες, όπου συνδέονται 3 GW νέων φωτοβολταϊκών. Βλέποντας αυτό το αδιέξοδο, οι επενδυτές αρχίζουν να αλλάζουν στρατηγική: αποφεύγουν τις περιοχές με την περισσότερη ηλιοφάνεια αλλά κορεσμένα δίκτυα, και στρέφονται σε λιγότερο ηλιόλουστες ζώνες όπου υπάρχει ακόμη περιθώριο σύνδεσης νέων έργων, όπως η Λεόν, το Βαγιαδολίδ, η Ουέσκα και η Σαραγόσα.
Επειδή η κατασκευή νέων γραμμών μεταφοράς ρεύματος παίρνει κατά μέσο όρο επτά χρόνια, δεν μπορεί να δώσει άμεση λύση. Έτσι, η ελπίδα στρέφεται στις μπαταρίες αποθήκευσης ενέργειας και στην αύξηση της κατανάλωσης. Η Wood Mackenzie εκτιμά ότι οι μπαταρίες στην Ισπανία θα φτάσουν τα 10 GW έως το 2030 (από μόλις 0,2 GW το 2025), ενώ στο αισιόδοξο σενάριο μπορεί να αγγίξουν και τα 20 GW, καθώς ήδη σχεδιάζονται έργα άνω των 40 GW. Παράλληλα, τα νέα κέντρα δεδομένων (data centers) αναμένεται να προσθέσουν πάνω από 2 GW νέας ζήτησης ρεύματος έως το 2030, απορροφώντας μέρος της πλεονάζουσας παραγωγής. Αν όλα αυτά προχωρήσουν σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα και εγκατασταθεί ο απαραίτητος εξοπλισμός σταθεροποίησης του δικτύου έως το 2029, οι περικοπές πράσινης ενέργειας θα αρχίσουν να μειώνονται κατά 30% κάθε χρόνο.