Σε μια περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικές αναταράξεις στη Μέση Ανατολή και το ράλι στις τιμές χονδρικής του φυσικού αερίου —οι οποίες ξεπέρασαν τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα— απειλούν εκ νέου την ευρωπαϊκή οικονομία, η Eurelectric παρεμβαίνει δυναμικά. Με επιστολή της προς τους Υπουργούς Ενέργειας των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο σύνδεσμος της ευρωπαϊκής βιομηχανίας ηλεκτρισμού κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Παράλληλα, προτείνει μια σειρά από άμεσα, στοχευμένα και χρονικά περιορισμένα μέτρα για την ελάφρυνση των καταναλωτών και των ενεργοβόρων βιομηχανιών, χωρίς όμως να διαταραχθεί η εύρυθμη λειτουργία της αγοράς.

Όπως επισημαίνουν ο πρόεδρος της Eurelectric και διευθύνων σύμβουλος της Fortum, Markus Rauramo, καθώς και ο γενικός γραμματέας του συνδέσμου, Kristian Ruby, η Ευρώπη καλείται να πληρώσει ξανά το τίμημα της δομικής της εξάρτησης από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Για την αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης, η Eurelectric προτείνει έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό που βασίζεται σε τρεις κεντρικούς πυλώνες.

1. Αφαίρεση των μη ενεργειακών χρεώσεων από τους λογαριασμούς

Η πρώτη και πιο άμεση πρόταση εστιάζει στην αφαίρεση των φόρων, των τελών και των λοιπών μη ενεργειακών χρεώσεων από τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος. Αυτές οι ρυθμιζόμενες επιβαρύνσεις, οι οποίες συχνά χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση άσχετων κρατικών πολιτικών, διογκώνουν τεχνητά την τελική τιμή του ρεύματος.

Η Eurelectric υποστηρίζει ότι οι χρεώσεις αυτές πρέπει να μεταφερθούν στον γενικό κρατικό προϋπολογισμό. Με τον τρόπο αυτό, η ελάφρυνση για νοικοκυριά και επιχειρήσεις θα είναι άμεση και ορατή, ενώ παράλληλα το ηλεκτρικό ρεύμα θα καταστεί πιο ανταγωνιστικό σε σχέση με τα ορυκτά καύσιμα, ενθαρρύνοντας τον εξηλεκτρισμό.

2. Όχι στις επιδοτήσεις φυσικού αερίου και σε στρεβλωτικούς μηχανισμούς

Ο δεύτερος πυλώνας περιλαμβάνει μια αυστηρή προειδοποίηση: η Ευρώπη πρέπει να αποφύγει την επιδότηση της ηλεκτροπαραγωγής από φυσικό αέριο —ένα μέτρο που έχει τεθεί στο τραπέζι από χώρες όπως η Ιταλία— καθώς και την εφαρμογή μηχανισμών τύπου «ιβηρικού μοντέλου».

Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η επιδότηση του αερίου συγκρατεί τεχνητά τη χρήση του, αυξάνει τη συνολική ζήτηση για το συγκεκριμένο καύσιμο και υπονομεύει την προσπάθεια απεξάρτησης της Ευρώπης. Επιπλέον, σε αντίθεση με την Ιβηρική Χερσόνησο (η οποία το 2022 λειτουργούσε ως απομονωμένη «ενεργειακή νησίδα»), η εφαρμογή ενός τέτοιου μοντέλου σε πλήρως διασυνδεδεμένες αγορές θα είχε ως αποτέλεσμα οι εγχώριοι φορολογούμενοι να επιδοτούν την κατανάλωση γειτονικών χωρών μέσω των εξαγωγών ρεύματος.

Αντί για οριζόντιες παρεμβάσεις στις τιμές, η Eurelectric προκρίνει τη στοχευμένη εισοδηματική ενίσχυση αποκλειστικά των πιο ευάλωτων νοικοκυριών και των ενεργοβόρων βιομηχανιών που πλήττονται από το διεθνές ανταγωνιστικό περιβάλλον.

3. Επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού και ενίσχυση των υποδομών

Ο τρίτος και πιο στρατηγικός πυλώνας αφορά την οριστική απεξάρτηση από τις διακυμάνσεις των ορυκτών καυσίμων μέσω της επιτάχυνσης της πράσινης μετάβασης. Η Eurelectric καλεί την ΕΕ να θέσει ως επίσημο στόχο την κάλυψη του 50% της συνολικής τελικής κατανάλωσης ενέργειας από ηλεκτρισμό έως το 2040 (από περίπου 23% που είναι σήμερα).

Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, απαιτούνται:

⇒ Άμεση αναβάθμιση και προστασία των δικτύων: Εφαρμογή των πρωτοβουλιών της «Δέσμης για τα Δίκτυα» και του σχεδίου AccelerateEU, με παράλληλη θωράκιση των κρίσιμων υποδομών (όπως τα υποθαλάσσια καλώδια) απέναντι σε φυσικές, υβριδικές καταστροφές.

⇒ Άρση γραφειοκρατικών εμποδίων: Ταχύτερη σύνδεση των βιομηχανικών εγκαταστάσεων που μεταβαίνουν σε ηλεκτρική ενέργεια με το ηλεκτρικό δίκτυο.

⇒ Ορθολογική φορολογία και χρεώσεις δικτύου: Διαμόρφωση των τιμολογίων δικτύου με τρόπο που θα επιβραβεύει την ευελιξία και την έξυπνη κατανάλωση.

Η επόμενη μέρα για την ευρωπαϊκή ενέργεια

Η παρέμβαση της Eurelectric καθιστά σαφές ότι οι πρόσκαιρες επιδοτήσεις και οι αποσπασματικές παρεμβάσεις στις αγορές χονδρικής δεν προσφέρουν βιώσιμη λύση. Η πραγματική προστασία των καταναλωτών απαιτεί την αφαίρεση των αδικαιολόγητων επιβαρύνσεων από τους λογαριασμούς, τη στόχευση των ενισχύσεων στους πραγματικά αδύναμους και τη γρήγορη μετάβαση σε ένα αυτόνομο, ηλεκτρικό ενεργειακό μοντέλο.