Οι ερευνητές Michael Debije και René Janssen του Πανεπιστημίου Τεχνολογίας του Αϊντχόφεν, αναπτύσσουν πολύχρωμα, ημιδιαφανή τουβλάκια που μετατρέπουν το ηλιακό φως σε ηλεκτρική ενέργεια. Με την ειδική ονομασία Luminescent Electricity Generating Objects (Φωταυγή Αντικείμενα Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας), ή αtrimenti L.E.G.O., τα τουβλάκια εγκλωβίζουν στο εσωτερικό τους το ηλιακό φως, το οποίο είτε μετατρέπεται σε ηλεκτρισμό είτε χρησιμοποιείται για την πρόκληση χημικών αντιδράσεων, ανάλογα με τη διαμόρφωσή τους. Το έργο έχει λάβει χρηματοδότηση μέσω του Προγράμματος Ανοιχτής Τεχνολογίας του NWO (Ολλανδικού Οργανισμού Επιστημονικής Έρευνας).
Τα τουβλάκια κατασκευάζονται από διαφανές πλαστικό που περιέχει μια φθορίζουσα χρωστική ουσίας. Όταν το ηλιακό φως χτυπά το υλικό, η χρωστική απορροφά μέρος του φωτός και το επανεκπέμπει σε μεγαλύτερο μήκος κύματος. Μεγάλο μέρος αυτού του εκπεμπόμενου φωτός παραμένει στη συνέχεια εγκλωβισμένο μέσα στο τουβλάκι μέσω της ολικής εσωτερικής ανάκλασης, αναπηδώντας στο εσωτερικό του μέχρι να φτάσει σε μία από τις πλευρές.
Σε μία εκδοχή του τουβλακίου, οι ερευνητές θα προσαρτήσουν μια ηλιακή κυψέλη περοβσκίτη συντονισμένη στο μήκος κύματος του εκπεμπόμενου φωτός. Το συγκεντρωμένο φως που φτάνει στην κυψέλη μπορεί στη συνέχεια να μετατραπεί σε ηλεκτρισμό. «Η σύνδεση μιας σειράς από αυτά μεταξύ τους θα παράγει περισσότερο ρεύμα και τάση, ανάλογα με τον τρόπο που θα τα συνδέσουμε καλωδιακά», λέει ο επικεφαλής ερευνητής MichaelDebije, ο οποίος εργάζεται στο έργο μαζί με τον René Janssen.
«Μπορούμε να εξετάσουμε το ενδεχόμενο να τα στοιβάζουμε κατακόρυφα, με το καθένα να προσφέρει λίγη επιπλέον ισχύ στο κύκλωμα. Πρέπει να προσπαθήσουμε να βελτιστοποιήσουμε την απόδοση, αλλά και να τα κάνουμε όσο το δυνατόν πιο ελκυστικά οπτικά».
Χημικό εργοστάσιο μέσα σε ένα τουβλάκι
Ένας άλλος τύπος τούβλου θα περιέχει μικροσκοπικά κανάλια υγρών. Αντί να κατευθύνεται σε μια φωτοβολταϊκή κυψέλη, το παγιδευμένο φως εισέρχεται σε αυτά τα κανάλια και ενεργοποιεί έναν καταλύτη σε ένα ρέον υγρό. Το ηλιακό φως μπορεί στη συνέχεια να χρησιμοποιηθεί για την τροφοδοσία χημικών αντιδράσεων, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής εκλεκτών χημικών προϊόντων. Με αυτόν τον τρόπο, η ίδια βασική τεχνολογία θα μπορούσε να λειτουργήσει όχι απλώς ως μετατροπέας ηλιακής ενέργειας, αλλά ως ένας μικρός χημικός αντιδραστήρας με ηλιακή ενέργεια.
Οι ερευνητές ελπίζουν ότι τα τουβλάκια θα μπορούθούν αρχικά να κυκλοφορήσουν στην αγορά ως εκπαιδευτικό χόμπι-κιτ, επιτρέποντας σε παιδιά και ενήλικες να κατασκευάσουν τα δικά τους αντικείμενα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και να εξερευνήσουν τον τρόπο λειτουργίας της ηλιακής ενέργειας. Το έργο αναπτύσσεται σε συνεργασία με μια καναδική εταιρεία που παράγει ηλεκτρικά δομικά στοιχεία που μοιάζουν με Lego για εκπαιδευτικούς σκοπούς. Ένας από τους στόχους των ερευνητών είναι τα τουβλάκια L.E.G.O. να χρησιμεύσουν τελικά ως εναλλακτική λύση στις συστοιχίες μπαταριών που χρησιμοποιούνται σε τέτοια συστήματα.
Δυνατότητα για κάθε είδους σχήματα
Το σχήμα του τούβλου είναι διασκεδαστικό, αλλά δεν είναι υποχρεωτικό για να λειτουργήσει η τεχνολογία. Η τεχνολογία ονομάζεται ακριβέστερα φωταυγής ηλιακός συγκεντρωτής (luminescentsolarconcentrator – LSC) και υπάρχει εδώ και δεκαετίες. Το καινοτόμο στοιχείο είναι η προσπάθεια των ερευνητών να τα ενσωματώσουν σε καθημερινά αντικείμενα που έχουν τη δική τους λειτουργία, παράγοντας παράλληλα ηλεκτρική ενέργεια.
«Για λόγους οικειότητας, θα ξεκινήσουμε με μεγέθη και σχήματα κοινά στους κατόχους Lego, αλλά δεν υπάρχει όριο στις επιλογές», συνεχίζει ο Debije. «Σε προηγούμενο έργο έχουν κατασκευαστεί LSCs διαστάσεων έως 5 x 1 τετραγωνικά μέτρα, ενώ έχουν παραχθεί LSCs σε σχήμα φύλλων και ως τυπωμένες επιγραφές. Ωστόσο, αυτό το έργο θα είναι η πρώτη φορά που θα εξερευνήσουμε την τρίτη διάσταση καθώς και την ενσωμάτωση με προσαρμοσμένες φωτοβολταϊκές κυψέλες. Σκοπεύουμε να εξερευνήσουμε μια ποικιλία μεγεθών, σχημάτων και χρωμάτων».
Οι ερευνητές ονειρεύονται LSCs σε σχήμα παγκακιών πάρκου, ηχοπετασμάτων, στεγάστρων στάσεων λεωφορείων, τοίχων και άλλων αστικών επίπλων, τα οποία είναι χρήσιμα για την παραγωγή ενέργειας σε μέρη όπου τα συνηθισμένα ηλιακά πάνελ είναι λιγότερο πρακτικά, όπως σε περιβάλλοντα με σκιά ή σε αντικείμενα που είναι πιθανό να δεχτούν χτυπήματα, αγγίγματα ή φθορές.
Μην πετάξετε ακόμα τα ηλιακά σας πάνελ
Η τεχνολογία δεν προορίζεται επίσης να αντικαταστήσει τα συμβατικά ηλιακά πάνελ. «Εάν διαθέτετε μια περιοχή όπως μια στέγη, όπου απαιτείται μέγιστη παραγωγή ενέργειας με ελάχιστο χώρο, χρησιμοποιήστε ένα ηλιακό πάνελ», εξηγεί ο Debije. «Για οπουδήποτε αλλιώς, θα μπορούσατε να αναπτύξετε ένα LSC, εκμεταλλευόμενοι περιοχές όπου τα φωτοβολταϊκά πάνελ είναι μη πρακτικά ή αδύνατο να χρησιμοποιηθούν».
Ως εκ τούτου, το τρέχον έργο αφορά εξίσου τον σχεδιασμό και την ενσωμάτωση όσο και τη μετατροπή της ηλιακής ενέργειας. Οι ερευνητές θέλουν να βελτιώσουν την απόδοση των τουβλακίων διατηρώντας τα παράλληλα ελκυστικά και εύκολα στη σύνδεση. Θέλουν επίσης να αναπτύξουν τη διαδικασία κατασκευής σε βαθμό επαρκούς ανθεκτικότητας ώστε να καταστεί εφικτή η μαζική παραγωγή.
Η χρηματοδότηση από το NWO θα συμβάλει στη στήριξη ενός ερευνητή διδακτορικού που θα εργαστεί παράλληλα με φοιτητές μεταπτυχιακού στησομοίωση και τον σχεδιασμό των τούβλων, σε συνεργασία με την καναδική εταιρεία. Ο Debije δηλώνει: «Ελπίζω να μπορέσω να αναβαθμίσω την παραγωγή σε βαθμό που ένας ενδιαφερόμενος καλλιτέχνης να μπορέσει να φτιάξει ένα ωραίο σχέδιο για επίδειξη στο GLOW ή στο DutchDesignWeek».