Η έξαρση των ανησυχιών για την ενεργειακή ασφάλεια αναδεικνύεται στον κύριο καταλύτη για την ταχύτατη εξάπλωση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) σε ένα διευρυνόμενο φάσμα χωρών. Σύμφωνα με τη νέα ετήσια έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), «Renewables 2026», η ανάγκη των κυβερνήσεων να θωρακίσουν την ενεργειακή τους ανεξαρτησία και να περιορίσουν την έκθεσή τους στα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και τις έντονες διακυμάνσεις των τιμών οδηγεί σε πρωτοφανή αύξηση των πράσινων υποδομών.

Όπως επισημαίνει η έκθεση, η κρίση στο Στενό του Ορμούζ και οι αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας μετά το ξεσπασμα των πολεμικών συρράξεων στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, επέτειναν την ανάγκη για στροφή σε εγχώριες πηγές ενέργειας. Για πρώτη φορά στα χρονικά, η προσθήκη νέων μονάδων ΑΠΕ στις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες (εκτός της Κίνας) αναμένεται να εξισωθεί με την αντίστοιχη δυναμικότητα των προηγμένων οικονομιών.

Άλμα 4.800 GW στη διεθνή παραγωγή πράσινης ενέργειας

Ο IEA προβλέπει ότι η παγκόσμια εγκατεστημένη ισχύς Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας θα αυξηθεί κατά σχεδόν 4.800 gigawatt (GW) κατά την περίοδο 2026-2031. Το μέγεθος αυτό συνιστά αύξηση σχεδόν 60% σε σύγκριση με την προηγούμενη εξαετία.

⇒  Φωτοβολταϊκά: Θα αποτελέσουν τη ραχοκοκαλιά αυτής της ανάπτυξης, καλύπτοντας περισσότερο από τα τρία τέταρτα της συνολικής νέας ισχύος έως το 2031.

⇒  Χερσαία Αιολικά: Αποτελούν τη δεύτερη ταχύτερα αναπτυσσόμενη τεχνολογία, ενισχύοντας περαιτέρω τη βασική παραγωγή πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας.

Γεωγραφική διεύρυνση: Ο νέος χάρτης της πράσινης μετάβασης

Αν και η Κίνα διατηρεί τη μερίδα του λέοντος στην παγκόσμια αύξηση της ισχύος των ΑΠΕ, το μερίδιό της προβλέπεται να υποχωρήσει από το 60% το 2025 σε έναν μέσο όρο 53% κατά την περίοδο 2026-2031, εξαιτίας τροποποιήσεων στην εγχώρια ενεργειακή της πολιτική.

Την ίδια στιγμή, αναδύονται νέοι ισχυροί πόλοι:

1. Ινδία: Εξελίσσεται στη δεύτερη ταχύτερα αναπτυσσόμενη αγορά παγκοσμίως, με τη συνολική της ισχύ από ΑΠΕ να αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί έως το 2031.

2. Νοτιοανατολική Ασία, Μέση Ανατολή, Βόρεια και Υποσαχάρια Αφρική: Στις περιοχές αυτές, η προσθήκη νέων έργων ΑΠΕ την περίοδο 2026-2031 εκτιμάται ότι θα σχεδόν τριπλασιαστεί σε σύγκριση με την προηγούμενη εξαετία.

«Παλαιότερα, οι περιβαλλοντικές ανησυχίες αποτελούσαν την κύρια προτεραιότητα των πολιτικών στήριξης των ΑΠΕ. Σήμερα, η κύρια κινητήριος δύναμη είναι η ενεργειακή ασφάλεια. Η εξάπλωση των ΑΠΕ δεν αφορά πλέον μόνο τις μεγάλες αγορές, αλλά αγγίζει κάθε γωνιά του πλανήτη. Από το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που καλύπτουν σήμερα, στην επόμενη πενταετία θα προσεγγίσουν το μισό.»

— Fatih Birol, Εκτελεστικός Διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA)

Η καταναλωτική στροφή στα οικιακά φωτοβολταϊκά

Η επέκταση της πράσινης ενέργειας δεν καθοδηγείται αποκλειστικά από μεγάλους επενδυτές και εταιρείες κοινής ωφέλειας, αλλά και από τους ίδιους τους καταναλωτές. Αντιμέτωποι με τις υψηλές τιμές των καυσίμων και τη συχνή αστάθεια των δικτύων ηλεκτροδότησης, εκατομμύρια νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις στρέφονται στα οικιακά φωτοβολταϊκά στέγης.

Αυτές οι μικρής κλίμακας εγκαταστάσεις έχουν ήδη βελτιώσει τις συνθήκες ηλεκτροδότησης για περίπου 70 εκατομμύρια νοικοκυριά παγκοσμίως, προσφέροντας άμεση πρόσβαση σε οικονομικότερη ενέργεια.

Μεταφορές, βιοκαύσιμα και εφοδιαστική αλυσίδα

Η χρήση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στον τομέα των μεταφορών αναμένεται να αυξηθεί κατά περισσότερο από 60% έως το 2030-2031, καλύπτοντας το 6% των συνολικών ενεργειακών αναγκών του κλάδου:

⇒  Ηλεκτροκίνηση: Η πράσινη ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνεται από ηλεκτρικά οχήματα (EVs) αντιπροσωπεύει το 45% αυτής της αύξησης.

⇒  Βιοκαύσιμα: Αποτελούν τον δεύτερο σημαντικότερο πυλώνα. Πολλές χώρες στη Νοτιοανατολική Ασία και τη Λατινική Αμερική αύξησαν τις υποχρεωτικές ποσοστώσεις ανάμειξης βιοκαυσίμων στη βενζίνη και το ντίζελ. Ως αποτέλεσμα, ο IEA αναθεώρησε τις προβλέψεις του για τα βιοκαύσιμα αυξητικά κατά 40% σε σύγκριση με την περσινή έκθεση.

Παράλληλα, υπογραμμίζεται η ανάγκη για ασφαλείς και διαφοροποιημένες εφοδιαστικές αλυσίδες. Η Ινδία αναδεικνύεται σε κομβικό εναλλακτικό προμηθευτή, με το μερίδιό της στην παγκόσμια κατασκευή φωτοβολταϊκών πλαισίων (modules) να διπλασιάζεται στο 17% την επόμενη πενταετία, συμβάλλοντας στην αποσυμφόρηση μιας συγκεντρωτικής αγοράς.

Η συμφόρηση των δικτύων και ο ρόλος-κλειδί της αποθήκευσης

Η ραγδαία διείσδυση των ΑΠΕ καθιστά επιτακτική την ανάγκη ενίσχυσης της ευελιξίας των ηλεκτρικών συστημάτων. Η κορυφαία προτεραιότητα για τις κυβερνήσεις είναι να διασφαλίσουν ότι οι επενδύσεις στα δίκτυα μεταφοράς και διανομής θα συμβαδίσουν με τους ρυθμούς ανάπτυξης των πράσινων έργων.

⇒ Λίστα αναμονής έργων: Ο όγκος των έργων ΑΠΕ και συστημάτων αποθήκευσης που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αλλά αναμένουν σύνδεση στο δίκτυο αυξήθηκε κατά 60% τον τελευταίο χρόνο, φτάνοντας τα 3.000 GW — μέγεθος τετραπλάσιο από τη συνολική αιολική και φωτοβολταϊκή ισχύ που συνδέθηκε παγκοσμίως πέρυσι.

⇒  Μπαταρίες και Τεχνητή Νοημοσύνη: Η επιτάχυνση των συστημάτων αποθήκευσης με μπαταρίες προσφέρει άμεση ευελιξία, ενώ οι ψηφιακές τεχνολογίες και η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) επιτρέπουν τη δυναμική προσαρμογή της ζήτησης τις ώρες που η παραγωγή των ΑΠΕ κορυφώνεται.

Η συνδυαστική εφαρμογή αυτών των μέτρων θεωρείται καθοριστική, ώστε η ταχεία επέκταση των ανανεώσιμων πηγών να μεταφραστεί σε ένα πιο ασφαλές, προσιτό και αξιόπιστο ενεργειακό σύστημα για τον πλανήτη.