Σε οριακό σημείο βρίσκεται η βιωσιμότητα εκατοντάδων μικρομεσαίων παραγωγών ηλιακής ενέργειας σε όλη τη χώρα, καθώς οι συνεχώς αυξανόμενες περικοπές στην απορρόφηση της πράσινης παραγωγής συρρικνώνουν δραματικά τα έσοδά τους.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία και εκτιμήσεις της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλλόγων Παραγωγών Ηλεκτρικής Ενέργειας από Φωτοβολταϊκά (ΠΟΣΠΗΕΦ), περισσότερα από 4.000 τραπεζικά δάνεια που αφορούν φωτοβολταϊκούς σταθμούς κινδυνεύουν πλέον άμεσα με αθέτηση πληρωμών, εξαιτίας της αδυναμίας των επενδυτών να καλύψουν τις τακτικές δανειακές τους υποχρεώσεις.
Το πρόβλημα εστιάζεται στη ραγδαία διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) στο εγχώριο ηλεκτρικό σύστημα, η οποία πραγματοποιήθηκε χωρίς παράλληλη και έγκαιρη αναβάθμιση των δικτύων μεταφοράς και διανομής. Κατά τις ώρες υψηλής ηλιοφάνειας, παρατηρείται συστηματικά το φαινόμενο της υπερπροσφοράς ηλεκτρικής ενέργειας σε σχέση με τη συνολική ζήτηση. Για να αποτραπεί η αποσταθεροποίηση του συστήματος και τυχόν γενικευμένο μπλακ-άουτ, οι αρμόδιοι Διαχειριστές (ΔΕΔΔΗΕ και ΑΔΜΗΕ) υποχρεώνονται να προβαίνουν σε εκτεταμένες απορρίψεις και περικοπές της παραγόμενης ισχύος.
Όπως υπογραμμίζει η ΠΟΣΠΗΕΦ, οι περικοπές αυτές δεν συνιστούν πλέον παρωδικές ή έκτακτες προσαρμογές, αλλά έχουν προσλάβει μόνιμο και δομικό χαρακτήρα στο ελληνικό ενεργειακό τοπίο. Οι παραγωγοί βλέπουν σημαντικό μέρος της ενέργειας που παράγουν να μην διοχετεύεται ποτέ στο δίκτυο και συνεπώς να μην αποζημιώνεται. Η απώλεια αυτή των εσόδων ανατρέπει πλήρως τα αρχικά επιχειρηματικά σχέδια (business plans) βάσει των οποίων εγκρίθηκαν οι χρηματοδοτήσεις, αφήνοντας τους επενδυτές έκθετους απέναντι στους τραπεζικούς οργανισμούς.
Στη δυσμενή αυτή θέση βρίσκονται κυρίως μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αγρότες και τοπικοί παραγωγοί που επένδυσαν στις ΑΠΕ τα προηγούμενα χρόνια, στηριζόμενοι σε μακροπρόθεσμες συμβάσεις και στην κρατική εγγύηση για την απορρόφηση της ενέργειας. Με τη ραγδαία υποχώρηση της μηνιαίας ρευστότητάς τους, οι 4.000 αυτές δανειακές συμβάσεις βρίσκονται πλέον στη «κόκκινη ζώνη», με τις τράπεζες να ασκούν έντονες πιέσεις για την παροχή πρόσθετων εξασφαλίσεων ή ακόμα και για την αναγκαστική καταγγελία των δανείων.
Προκειμένου να αποτραπεί μια γενικευμένη κατάρρευση του κλάδου των μικρών παραγωγών, η Ομοσπονδία έχει καταθέσει δέσμη συγκεκριμένων προτάσεων προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, τη ΡΑΕΕΥ και την Ένωση Ελληνικών Τραπεζών. Πρώτιστο αίτημα αποτελεί η θέσπιση ενός διαφανούς και αναλογικού πλαισίου για τις περικοπές, ώστε να μην επιβαρύνονται δυσανάλογα οι μικροί σταθμοί έναντι των μεγάλων έργων, καθώς και η εισαγωγή μηχανισμού αντισταθμιστικής αποζημίωσης για την απωλεσθείσα παραγωγή.
Παράλληλα, η ΠΟΣΠΗΕΦ ζητά την άμεση έναρξη διαβούλευσης με το τραπεζικό σύστημα για την αναδιάρθρωση των 4.000 επηρεαζόμενων δανείων. Η πρόταση περιλαμβάνει την επιμήκυνση της περιόδου αποπληρωμής ή την παροχή περιόδου χάριτος χωρίς επιβαρυντικά επιτόκια υπερημερίας, έως ότου αποκατασταθεί η ισορροπία στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Με τον τρόπο αυτό, εκτιμάται ότι θα δοθεί η απαραίτητη οικονομική «ανάσα» στους παραγωγούς για να διατηρήσουν τις επιχειρήσεις τους βιώσιμες.
Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, η Ομοσπονδία τονίζει ότι η οριστική λύση μπορεί να δοθεί μόνο μέσω της ταχείας ενσωμάτωσης συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας (μπαταριών). Η προσθήκη συστημάτων αποθήκευσης τόσο στο κεντρικό δίκτυο όσο και απευθείας στους υφιστάμενους φωτοβολταϊκούς σταθμούς (retrofitting) θα επιτρέψει τη διακράτηση της περίσσειας ενέργειας τις ώρες αιχμής και τη διάθεσή της στο σύστημα όταν η ζήτηση είναι αυξημένη. Μέχρι όμως να ολοκληρωθούν αυτές οι κρίσιμες υποδομές, η λήψη άμεσων προστατευτικών μέτρων για τους παραγωγούς κρίνεται απολύτως επιβεβλημένη.
