Εισαγωγή: Το φαινόμενο των υπερτάσεων στη σύγχρονη πραγματικότητα

Η καθημερινότητά μας, τόσο σε προσωπικό όσο και σε επαγγελματικό επίπεδο, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την αδιάλειπτη και ποιοτική παροχή ηλεκτρικής ενέργειας. Από τις απλές οικιακές συσκευές μέχρι τα πολύπλοκα συστήματα αυτοματισμού, τις έξυπνες συσκευές και τις υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, ο σύγχρονος εξοπλισμός χαρακτηρίζεται από εξαιρετική ευαισθησία στις μεταβολές της ηλεκτρικής τάσης.

Οι παροδικές υπερτάσεις, οι οποίες εμφανίζονται στις ηλεκτρικές εγκαταστάσεις με διάφορες μορφές, διάρκεια και πλάτος, αποτελούν έναν αόρατο αλλά εξαιρετικά καταστροφικό κίνδυνο. Είτε οφείλονται σε άμεσα ή έμμεσα κεραυνικά πλήγματα είτε σε χειρισμούς διακοπτών στο δίκτυο διανομής χαμηλής και μέσης τάσης, οι συνέπειές τους μπορεί να αποβούν μοιραίες.

Σύμφωνα με επίσημα στατιστικά στοιχεία των ασφαλιστικών εταιρειών στην Ευρώπη, οι υπερτάσεις ρεύματος αποτελούν την κύρια αιτία βλαβών σε ηλεκτρονικό εξοπλισμό, προκαλώντας ετήσιες ζημιές που ξεπερνούν τα 200 εκατομμύρια ευρώ. Επιπλέον, οι κεραυνοί και οι υπερτάσεις καταγράφονται ως η πρώτη αιτία εκδήλωσης πυρκαγιών σε κτιριακές εγκαταστάσεις πανευρωπαϊκά.

Τα δεδομένα από τη δραστηριότητα των κεραυνικών πληγμάτων στον ελλαδικό χώρο επιβεβαιώνουν το μέγεθος του κινδύνου. Χαρακτηριστικά, έχουν καταγραφεί ιστορικά φαινόμενα με δεκάδες χιλιάδες κεραυνούς μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο, ενώ τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι η κεραυνική δραστηριότητα ευθύνεται για ένα σταθερό ποσοστό ετήσιων πυρκαγιών και ατυχημάτων.

Νέο πρότυπο ΕΛΟΤ 60364: Υποχρεωτική προστασία για όλα τα κτίρια

Η ανάγκη θωράκισης των εγκαταστάσεων οδήγησε στην υποχρεωτική εφαρμογή του προτύπου εγκαταστάσεων ΕΛΟΤ 60364. Η σημαντικότερη αλλαγή που εισάγει το νέο πρότυπο είναι η υποχρεωτική εγκατάσταση απαγωγών υπέρτασης σε όλα τα κτίρια. Αυτό περιλαμβάνει ιδιωτικές κατοικίες, μικρές επιχειρήσεις, καθώς και εμπορικά ή βιομηχανικά κτίρια.

Η προστασία από υπερτάσεις λειτουργεί πλέον ως αναπόσπαστο μέρος της προληπτικής πυροπροστασίας, προστατεύοντας τον ηλεκτρολογικό εξοπλισμό από τη φθορά και διασφαλίζοντας τη συνεχή λειτουργία της εγκατάστασης.

Για την ορθή επιλογή του κατάλληλου απαγωγού, το πρότυπο κατηγοριοποιεί τις συσκευές προστασίας σε τρεις βασικούς τύπους.

Οι απαγωγοί Τύπου 1 προστατεύουν από άμεσα κεραυνικά πλήγματα με κυματομορφή 10/350μs. Είναι απαραίτητοι σε εγκαταστάσεις που τροφοδοτούνται από εναέριο δίκτυο ή διαθέτουν εξωτερικό αλεξικέραυνο, και συνδυάζονται πάντα με απαγωγούς Τύπου 2.

Οι απαγωγοί Τύπου 2 αποτελούν τη βασική προστασία για κάθε ηλεκτρική εγκατάσταση, καθώς προστατεύουν από έμμεσα κεραυνικά πλήγματα και υπερτάσεις δικτύου με κυματομορφή 8/20μs.

Τέλος, οι απαγωγοί Τύπου 3 είναι συσκευές επιμέρους προστασίας για την ασφάλεια εξαιρετικά ευαίσθητου ηλεκτρονικού εξοπλισμού και τοποθετούνται κοντά στα φορτία, σε απόσταση έως 5 μέτρα.

Η αναβαθμισμένη σειρά απαγωγών Τύπου 2 της Hager: Έτοιμοι για το μέλλον

Ανταποκρινόμενη στις εξελισσόμενες κανονιστικές απαιτήσεις, η Hager παρουσιάζει τη νέα, πλήρως αναβαθμισμένη σειρά απαγωγών υπέρτασης Τύπου 2. Οι νέοι απαγωγοί έχουν σχεδιαστεί σε απόλυτη εναρμόνιση με τη νεότερη έκδοση του διεθνούς προτύπου IEC 61643, καλύπτοντας τις πιο αυστηρές απαιτήσεις δοκιμών και επιδόσεων.

Η νέα σχεδίαση ελαχιστοποιεί την πιθανότητα σφάλματος κατά την εγκατάσταση. Διαθέτει διπλή μόνωση στις επαφές σύνδεσης και ταχεία αποσύνδεση με ενσωματωμένο αυτοσβενόμενο μηχανισμό τόξου για μέγιστη προστασία από βραχυκύκλωμα.

Παράλληλα, οι νέοι απαγωγοί προσφέρουν αυξημένη ευελιξία, καθώς επιτρέπουν την απευθείας εγκατάσταση χωρίς ανάγκη πρόσθετης προστασίας ή εφεδρικής ασφάλειας τήξεως για ρεύματα βραχυκύκλωσης της εγκατάστασης έως και 315A. Αυτό απλοποιεί σημαντικά τη σχεδίαση του πίνακα.

Για τη διευκόλυνση του ηλεκτρολόγου εγκαταστάτη, η σειρά επιτρέπει την απευθείας γεφύρωση με περονωτές ή διχαλωτές μπάρες διανομής, εξασφαλίζοντας μια καθαρή, ασφαλή και οργανωμένη εικόνα εντός του πίνακα. Η υβριδική τεχνολογία που χρησιμοποιεί varistor για τις φάσεις και spark-gap στον ουδέτερο προσφέρει μηδενικό ρεύμα διαρροής προς τη γη και αυξημένη ικανότητα εκφόρτισης. Επιπλέον, όλοι οι νέοι κωδικοί διαθέτουν οπτική ένδειξη τέλους ζωής με πράσινο και κόκκινο χρώμα στο μπροστινό μέρος, ενώ διατίθενται και εκδόσεις με βοηθητική επαφή για την απομακρυσμένη παρακολούθηση της κατάστασης του απαγωγού.

Νέοι συνδυαστικοί απαγωγοί Τ1+2+3: Πιστοποιημένη προστασία «3 σε 1»

Για τις περιπτώσεις όπου ο διαθέσιμος χώρος στον ηλεκτρολογικό πίνακα είναι περιορισμένος, η Hager δίνει τη βέλτιστη λύση με τους νέους συνδυαστικούς απαγωγούς υπέρτασης Τύπου 1+2+3. Η καινοτομία αυτή ενσωματώνει σε μία μόνο συμπαγή συσκευή τις τεχνολογίες προστασίας και των τριών τύπων.

Οι απαγωγοί αυτοί, όπως για παράδειγμα ο κωδικός SPA412, προστατεύουν πλήρως τις εγκαταστάσεις από άμεσα και έμμεσα κεραυνικά πλήγματα. Παράλληλα εξασφαλίζουν το απαραίτητο χαμηλό επίπεδο υπολειπόμενης τάσης για την προστασία του ευαίσθητου ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Αποτελούν την ιδανική λύση για σύγχρονες κατοικίες όπου απαιτείται κορυφαία προστασία αλλά ο χώρος της ράγας στον πίνακα είναι περιορισμένος. Είναι επίσης ιδανικοί για υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, όπου ο συνδυαστικός απαγωγός εγκαθίσταται στον υποπίνακα προστασίας του φορτιστή, εξασφαλίζοντας τη μακροζωία της ευαίσθητης πλακέτας του σταθμού φόρτισης.

Οδηγός επιλογής με βάση την εγκατάσταση και τη γεωγραφική θέση

Η επιλογή του κατάλληλου συστήματος προστασίας δεν είναι μονοδιάστατη. Εκτός από τις απαιτήσεις του προτύπου ΕΛΟΤ 60364, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η ύπαρξη εξωτερικού αλεξικέραυνου, ο τύπος τροφοδοσίας μέσω εναέριου ή υπόγειου δικτύου, καθώς και η γεωγραφική θέση της εγκατάστασης.

Στις αστικές περιοχές, όπου τα δίκτυα διανομής είναι κυρίως υπόγεια, ο κίνδυνος άμεσου πλήγματος είναι μειωμένος. Αντίθετα, στις αγροτικές περιοχές, οι εναέριες γραμμές μεταφοράς αυξάνουν δραματικά την έκθεση της εγκατάστασης σε κεραυνικά φαινόμενα. Αυτό καθιστά απαραίτητη τη χρήση απαγωγών Τύπου 1+2 ή Τ1+2+3 στην είσοδο της παροχής.

Σε μια τυπική μονοκατοικία ή ένα διαμέρισμα χωρίς εξωτερικό αλεξικέραυνο και με υπόγεια παροχή, προτείνεται η τοποθέτηση απαγωγού Τύπου 2, όπως οι κωδικοί SPE240 ή SPE440, στην είσοδο της παροχής. Αν η απόσταση έως τον υποπίνακα ή την τελική συσκευή ξεπερνά τα 10 μέτρα, συνιστάται η προσθήκη απαγωγού Τύπου 3, όπως οι κωδικοί SPC203N ή EUS615.

Σε κατοικίες ή κτίρια με αλεξικέραυνο ή εναέριο δίκτυο τροφοδοσίας, απαιτείται συνδυαστικός απαγωγός Τύπου 1+2, όπως οι κωδικοί SPA801 και SPA931, ή Τύπου 1+2+3, όπως ο SPA412, στον γενικό πίνακα. Τέλος, σε εμπορικά και βιομηχανικά κτίρια με αυξημένες ενεργειακές απαιτήσεις, επιβάλλεται η χρήση συνδυαστικού απαγωγού Τύπου 1+2 ή Τύπου 1+2+3 στην είσοδο της παροχής, σε συνδυασμό με επαναλαμβανόμενη προστασία Τύπου 2 στους επιμέρους υποπίνακες διανομής.

Συμπέρασμα: Η εμπειρία Hager στην υπηρεσία του επαγγελματία

Με περισσότερα από 65 έτη εμπειρίας στην ανάπτυξη αξιόπιστων λύσεων προστασίας, η Hager προσφέρει στον σύγχρονο ηλεκτρολόγο και μελετητή μια πλήρη, πιστοποιημένη και απόλυτα συμβατή γκάμα απαγωγών. Η νέα γενιά απαγωγών υπέρτασης δεν εξασφαλίζει απλώς τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία. Προσφέρει την απόλυτη σιγουριά ότι άνθρωποι, κτίρια και τεχνολογία παραμένουν ασφαλείς κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες.