Η ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις σημαντικότερες δομικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών στη λιανική. Με τη θεσμοθέτηση του νέου πλαισίου για το «Debt Flagging» (την ψηφιακή επισήμανση ληξιπρόθεσμων οφειλών), το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) σε συνεργασία με τη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) επιχειρούν να βάλουν οριστικό τέλος στο φαινόμενο του λεγόμενου «ενεργειακού τουρισμού». Πρόκειται για την πρακτική κατά την οποία συστηματικοί κακοπληρωτές μετακινούνταν ανεμπόδιστα από τον έναν προμηθευτή στον άλλο, αφήνοντας πίσω τους ανεξόφλητους λογαριασμούς εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.

Η εφαρμογή του νέου συστήματος στηρίζεται στην κατασκευή και λειτουργία μιας κεντρικής ψηφιακής πλατφόρμας από τον Διαχειριστή του Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΔΕΔΔΗΕ), η οποία αναμένεται να τεθεί στον αέρα την 1^η Νοεμβρίου. Μέσω αυτής της πλατφόρμας, οι εταιρείες προμήθειας θα αποκτούν πρόσβαση σε διασταυρωμένα δεδομένα υπερημερίας, επιτρέποντάς τους να θωρακίσουν τη ρευστότητά τους, αλλά και να θέτουν αυτόματα «μπλόκο» στις αιτήσεις μετακίνησης όσων φέρουν επισημάνσεις για συσσωρευμένα χρέη.

Οι Βασικοί Πυλώνες του Debt Flagging

Η φιλοσοφία του «Debt Flagging» στηρίζεται στην καταγραφή των εντολών υπερημερίας στο σύστημα του Διαχειριστή. Όταν ένας καταναλωτής αθετεί τις οικονομικές του υποχρεώσεις και καθίσταται υπερήμερος, ο υφιστάμενος πάροχος καταχωρεί στο σύστημα του ΔΕΔΔΗΕ μια Ενεργή Εντολή Επισήμανσης Πελάτη. Παράλληλα, ο πάροχος διατηρεί το δικαίωμα να υποβάλει εντολή απενεργοποίησης του μετρητή (διακοπή ρεύματος) λόγω ανεξόφλητων ανεξόφλητων τιμολογίων.

Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, η δυνατότητα αλλαγής προμηθευτή αναστέλλεται αυτόματα και κεντρικά μέσω της πλατφόρμας του ΔΕΔΔΗΕ σε δύο συγκεκριμένες περιπτώσεις:

1. Ενεργή εντολή αποκοπής: Όταν υπάρχει σε ισχύ εντολή απενεργοποίησης του μετρητή φορτίου από τον τρέχοντα προμηθευτή.

2. Συσσώρευση 3 επισημάνσεων: Όταν ο καταναλωτής έχει επισημανθεί ως υπερήμερος (Debt Flagged) από τουλάχιστον τρεις διαφορετικούς προμηθευτές.

Αυτή η ρύθμιση βάζει «φρένο» στην τακτική των στρατηγικών κακοπληρωτών που άλλαζαν εταιρεία κάθε φορά που ο προηγούμενος πάροχος απειλούσε με διακοπή ρεύματος. Αξίζει να σημειωθεί ότι το μέτρο δεν έχει αναδρομική ισχύ για το σύνολο των παλαιών χρεών της αγοράς, καθώς καταλαμβάνει αποκλειστικά τις οφειλές που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά.

Κατευθυντήριες Οδηγίες ΡΑΑΕΥ: Η Λεπτομέρεια που Κρίνει τους Διακανονισμούς

Η ομαλή μετάβαση στο νέο καθεστώς εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις αναλυτικές κατευθυντήριες οδηγίες της ΡΑΑΕΥ. Το κρίσιμο σημείο τριβής στην αγορά αφορά το τι συνιστά έγκυρο διακανονισμό για την άρση της επισήμανσης χρέους.

1. Γραπτή vs Προφορική Συμφωνία: Ενώ στην καθημερινή πρακτική πολλοί καταναλωτές προχωρούσαν σε τηλεφωνικές ρυθμίσεις, η Ρυθμιστική Αρχή κλίνει σαφώς υπέρ της έγγραφης αποτύπωσης του διακανονισμού. Η απαίτηση για υπογεγραμμένη σύμβαση ρύθμισης οφειλής κρίνεται απαραίτητη τόσο για τη διασφάλιση του καταναλωτή (ώστε να μην κινδυνεύει από αυθαίρετες αποκοπές) όσο και για τη νομική κατοχύρωση των εταιρειών.

2. Άρση του Μπλόκου: Μόλις ο καταναλωτής υπογράψει τον διακανονισμό και καταβάλει την πρώτη δόση (ή εξοφλήσει ολοσχερώς το χρέος), ο προμηθευτής υποχρεούται να ενημερώσει αμελλητί τη βάση του ΔΕΔΔΗΕ, αφαιρώντας την επισήμανση υπερημερίας.

Δικαίωμα Απόρριψης και Πρόσβαση στο Ιστορικό του Καταναλωτή

Πέραν του αυτόματου μπλόκου στην αλλαγή παρόχου, το νέο πλαίσιο παρέχει στις εταιρείες ενέργειας το δικαίωμα να αξιολογούν το προφίλ ρίσκου των νέων πελατών.

1. Δικαίωμα Άρνησης Σύναψης Σύμβασης: Κάθε προμηθευτής έχει πλέον το δικαίωμα να αρνηθεί τη σύναψη νέας σύμβασης με έναν αιτούντα, εάν διαπιστώσει ότι ο καταναλωτής φέρει ενεργή επισήμανση υπερημερίας ή αν έχει δεχθεί τουλάχιστον δύο εντολές διακοπής ρεύματος κατά τη διάρκεια των τελευταίων 12 μηνών.

2. Υποχρεωτικός Όρος Συγκατάθεσης: Στις νέες Συμβάσεις Προμήθειας ενσωματώνεται υποχρεωτικός όρος με τον οποίο ο πελάτης παρέχει τη συγκατάθεσή του στον νέο πάροχο. Μέσω αυτής της εξουσιοδότησης, η εταιρεία αντλεί από το σύστημα του ΔΕΔΔΗΕ το πλήρες ιστορικό κατανάλωσης της τελευταίας διετίας, καθώς και το ιστορικό εντολών επισήμανσης και αποκοπών λόγω χρέους.

Χρονοδιάγραμμα και Προοπτικές της Αγοράς

Με την πλατφόρμα του ΔΕΔΔΗΕ να ετοιμάζεται για την πρεμιέρα της την 1^η Νοεμβρίου, η λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας εισέρχεται σε φάση πλήρους ψηφιοποίησης. Στα επόμενα βήματα σχεδιάζεται η πιθανή διασύνδεση του συστήματος με το gov.gr, ώστε ο έλεγχος των ταυτοπροσωπικών στοιχείων και του πιστοληπτικού ιστορικού στις αιτήσεις εκπροσώπησης να γίνεται αυτόματα και σε πραγματικό χρόνο.

Η εφαρμογή του «Debt Flagging» αναμένεται να εξορθολογίσει τη λειτουργία της λιανικής, να προστατεύσει τους συνεπείς καταναλωτές από τις έμμεσες επιβαρύνσεις που προκαλούν τα επισφαλή χρέη στην αγορά, και να προσφέρει στους προμηθευτές τα εργαλεία για τη διατήρηση της χρηματοοικονομικής τους ισορροπίας.