Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ανακοίνωσαν σήμερα την εκταμίευση 2,5 δισ. ευρώ από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού για τη στήριξη 51 έργων που σχετίζονται με την ενέργεια σε 11 κράτη μέλη της ΕΕ.
Με τη σημερινή εκταμίευση, η οποία χρηματοδοτείται από έσοδα από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ της ΕΕ), η συνολική χρηματοδότηση που διατίθεται από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού ανέρχεται σε 23,2 δισ. ευρώ από τον Ιανουάριο του 2021. Τα δικαιούχα κράτη μέλη αυτού του γύρου χρηματοδότησης είναι η Τσεχία (516,8 εκατ. ευρώ), η Εσθονία (44,8 εκατ. ευρώ), η Ελλάδα (233,9 εκατ. ευρώ), η Κροατία (109 εκατ. ευρώ), η Λετονία (40 εκατ. ευρώ), η Λιθουανία (169 εκατ. ευρώ), η Ουγγαρία (552,3 εκατ. ευρώ), η Πολωνία (180 εκατ. ευρώ), η Πορτογαλία (81,4 εκατ. ευρώ), η Ρουμανία (636,9 εκατ. ευρώ) και η Σλοβενία (20,2 εκατ. ευρώ).
Οι επενδύσεις αυτές θα συμβάλουν στον εκσυγχρονισμό των ενεργειακών συστημάτων μέσω της βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης στους τομείς της ενέργειας, της βιομηχανίας και των μεταφορών, στηρίζοντας παράλληλα τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Το Ταμείο Εκσυγχρονισμού στηρίζει τα δικαιούχα κράτη μέλη χαμηλότερου εισοδήματος ώστε να εκσυγχρονίσουν τα ενεργειακά τους συστήματα, να επιτύχουν τους στόχους τους για το κλίμα και την ενέργεια και να υλοποιήσουν τα εθνικά τους σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα. Η σημερινή εκταμίευση θα συμβάλει επίσης στην ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της ΕΕ, στηρίζοντας σύγχρονες, αποδοτικές και ανθεκτικές ενεργειακές υποδομές, ενισχύοντας την παραγωγή και αποθήκευση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, προωθώντας την καινοτομία και συμβάλλοντας στη μείωση των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων της ΕΕ.
Τα 51 επιτυχημένα έργα που προτάθηκαν επικεντρώνονται στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, τη χρήση και την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τον εκσυγχρονισμό των ενεργειακών δικτύων και την ενεργειακή απόδοση.
Ενδεικτικά αναφέρονται τα εξής:
-
απαλλαγή της παραγωγής θερμότητας από τις εκπομπές άνθρακα σε συστήματα τηλεθέρμανσης στην Τσεχία·
-
αντικατάσταση ντιζελοκίνητων οχημάτων με ηλεκτρικά τρόλεϊ μηδενικών εκπομπών για τις δημόσιες μεταφορές στην Εσθονία·
-
βελτίωση της αποδοτικότητας των διαδικασιών παραγωγής σε ορισμένες βιομηχανικές εγκαταστάσεις με υψηλό δυναμικό εξοικονόμησης ενέργειας στην Ελλάδα·
-
ψηφιοποίηση και ανάπτυξη του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας στην Ουγγαρία·
-
γεωθερμική ενέργεια για τηλεθέρμανση στην Κροατία·
-
αντικατάσταση των ντιζελοκίνητων λεωφορείων με ηλεκτρικά λεωφορεία και εγκατάσταση της απαιτούμενης υποδομής φόρτισης στη Λετονία·
-
απαλλαγή της βιομηχανίας από τις ανθρακούχες εκπομπές μέσω της ενεργειακής απόδοσης και της υποκατάστασης των ρυπογόνων τεχνολογιών στη Λιθουανία·
-
αποθήκευση θερμικής ενέργειας σε συστήματα τηλεθέρμανσης και βελτίωση της απόδοσης πολυκατοικιών σε αγροτικές περιοχές της Πολωνίας·
-
προγράμματα ενεργειακής απόδοσης για δημόσια κτίρια στην Πορτογαλία·
-
την ανάπτυξη αυτόνομων εγκαταστάσεων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας σε συσσωρευτές στη Ρουμανία·
-
δυναμικότητα παραγωγής και αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, καθώς και εκσυγχρονισμός και ανάπτυξη του δικτύου μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας στη Σλοβενία.
Ιστορικό
Το Ταμείο Εκσυγχρονισμού, το οποίο χρηματοδοτείται από έσοδα από τον πλειστηριασμό δικαιωμάτων εκπομπής στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ της ΕΕ, είναι ένα μέσο αλληλεγγύης που αποσκοπεί στη στήριξη 13 χωρών της ΕΕ με χαμηλότερο εισόδημα (με κατά κεφαλήν ακαθάριστο εγχώριο προϊόν κάτω από το 75 % του μέσου όρου της Ένωσης κατά τα έτη 2016 έως 2018) κατά τη μετάβασή τους σε καθαρές μορφές ενέργειας. Τα δικαιούχα κράτη μέλη είναι η Βουλγαρία, η Τσεχία, η Εσθονία, η Ελλάδα, η Κροατία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Ουγγαρία, η Πολωνία, η Πορτογαλία, η Ρουμανία, η Σλοβενία και η Σλοβακία. Το Ταμείο Εκσυγχρονισμού στηρίζει επενδύσεις στην παραγωγή και τη χρήση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, την ενεργειακή απόδοση, την αποθήκευση ενέργειας, τον εκσυγχρονισμό των ενεργειακών δικτύων, συμπεριλαμβανομένης της τηλεθέρμανσης, των δικτύων και της δίκαιης μετάβασης σε περιφέρειες που εξαρτώνται από τον άνθρακα. Το Ταμείο συμπληρώνει άλλα μέσα της ΕΕ, όπως η πολιτική συνοχής, ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης. Κινητοποιεί σημαντικούς πόρους, οι οποίοι μπορούν να βοηθήσουν τις επιλέξιμες χώρες να στηρίξουν επενδύσεις σύμφωνα με το σχέδιο REPowerEU και τη δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %. Λειτουργεί υπό την ευθύνη των δικαιούχων χωρών σε στενή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Οι επόμενες προθεσμίες για την υποβολή επενδυτικών προτάσεων από τα δικαιούχα κράτη μέλη για στήριξη από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού είναι η 11η Αυγούστου 2026 για προτάσεις χωρίς προτεραιότητα και η 8η Σεπτεμβρίου 2026 για προτάσεις προτεραιότητας. Οι επενδύσεις προτεραιότητας, οι οποίες αντιπροσωπεύουν πάνω από το 90 % του χαρτοφυλακίου, επικεντρώνονται στον εκσυγχρονισμό των ενεργειακών συστημάτων, στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ενέργεια, τη βιομηχανία και τις μεταφορές και στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης. Όλες οι άλλες επενδύσεις που πληρούν τις προϋποθέσεις για το Ταμείο Εκσυγχρονισμού θεωρούνται επενδύσεις μη προτεραιότητας, οι οποίες υπόκεινται σε πρόσθετο έλεγχο.
